The article provides a comprehensive analysis of medieval written heritage and Arabic-Kipchak dictionaries written in the old Kipchak language during the Mamluks (13-15th centuries). In particular, a comparative study of lexical sections of linguistic works known in modern Turkic studies, such as "Tarjuman", "Al-Idrak", "At-Tuhfa", "Al-Qawanin" and "Ad-Durra" was conducted, and similarities, structural differences and content features of Arabic-Kipchak dictionaries are determined. By studying the linguistic materials in the Arabic-Kipchak dictionaries sections of these monuments, it is possible to collect valuable data in the study of the history of modern Turkic languages, including the Kazakh language belonging to the Kipchak group. Linguistic data in the Mamluk-Kipchak language preserved in the medieval manuscripts of the Mamluks provide information not only about the medieval Egyptian society, but also about the history, culture, literature, language, religion, mentality and life of the peoples of the Golden Horde, which had close relations with the Mamluk state of Egypt. Therefore, a comprehensive study of the Mamluk manuscripts as a common cultural heritage of all Turkic peoples, including a comparative analysis with a general description of linguistic works, is one of the most important issues in the field of linguistics and Turkic studies. In modern domestic science there is a need to propagate among the people by finding and comprehensively studying written monuments about the history and culture of our nation.

https://doi.org/10.48081/UCQX1079

2022

Выпуск 2

Павел Васильев относится к поэтам, которые активно используют в своих произведениях русские фольклорные мотивы, персонажи, ритмы, поэтику. Он не просто «вкрапляет» фольклорные элементы в поэтические тексты, а делает их органической частью своей художественно-эстетической системы. Характерной чертой его поэзии является функционирование персонажей казахской народной демонологии. Эта черта отражает транскультурность поэтического мира Васильева, в которой симбиотически сосуществуют две культуры: русская и казахская. Функционирование мифологических персонажей народной демонологии позволяет поэту показать существование фантастического, мистического в обыденной жизни, продемонстрировать фантасмагоричность и таинственность обычных ситуаций. Васильев моделирует свой поэтический мир, в котором гармонично сосуществуют обычные люди и мистические персонажи, а привычные предметы выглядят таинственно и нереально. Так, в его произведениях действуют персонажи казахской низшей демонологии из категории «знающих» людей (дуана), полудемонический персонаж (шаман), а также такой демонологический персонаж, как шайтан. Актуальность изучения творчества транскультурного поэта – представителя литературы казахско-русского приграничья обусловлена необходимостью популяризации его оригинального и своеобразного поэтического наследия как части общеказахстанской культуры и литературы в европейских научных и академических кругах.

https://doi.org/10.48081/MFVU4299

2022

Выпуск 2

Информационная медиакультура в Казахстане в конце 1990-х годов как новая парадигма масс-медиа вошла в глобальное медиапространство с его неограниченными возможностями для вхождения страны в мировое информационное сообщество. Несомненно, переход человечества в новую эру информационных технологий требует от современного общества конкретной трансформации сознания и готовности к быстрой метамарфозе медиасреды. Особо следует отметить тот факт, что в формировании общественного самосознания или собственного мнения каждого гражданина нашей страны большую роль играет медиакультура Казахстана, особенно среди подрастающего поколения. Современная молодежь в настоящее время уже не может обходиться без Интернета, современных информационных ресурсов, социальных сетей и блогосферы. Основными параметрами, обеспечивающими индивидуализацию медиа культуры, стали: во-первых, возможность формирования потребителями собственных цифровых интернет-контентом; во-вторых, диалоговый способ подачи информации. Поэтому комплексное исследование информационной медиа культуры в Казахстане необходимо для выявления существующих проблем, связанных с эффективной организацией и подачей достоверной информации с применением современных медиа коммуникаций, что в свою очередь и определило актуальность выбранной темы данной статьи. Объект исследования: информационная медиа культура Казахстана в современных условиях социализации медиа пространства. Предмет исследования: особенность процесса организации и подачи информации с помощью современных медиа коммуникаций в Казахстане. Цель исследования: заключается в исследовании информационной медиа культуры в Казахстане и в определении насущных проблем для поиска путей их решения. Научная новизна выбранной темы состоит в определении теоретических аспектов и методологических подходов в решении назревших проблем в информационной культуре Казахстана. Следует выделить основные ключевые характеристики практической значимости современной информационной культуры в Казахстане: - огромный охват аудитории; -мобильные инструменты передачи информационного потока с большим потенциалом в работе с целевой аудиторией; -интерактивность, т.е. возможность привлечь пользователя в процесс исследования информации по различным вопросам с помощью веб-сайта, социальных сетей, блога и пр.; -четкая измеримость результатов. В аналитической части статьи дана краткая характеристика фактического состояния медиакультуры в Казахстане на основе проведенного контент-анализа и определены основные проблемы по созданию интерактивной среды, посредством Интернет. В б рекомендательной части статьи были сделаны выводы и предложения по дальнейшему совершенствованию информационной культуры в Казахстане. Ключевые слова: язык, информация, лексика, медиакомпания, медиакультура.

https://doi.org/10.48081/CZPX6723

2022

Выпуск 2

Мақалада қазақ халқының танымындағы әбжад ғылымының қолданылуы туралы айтылады. Әбжад ғылымынң зерттейтін аясы дыбыстардың сандық мағыналары болғандықтан, мейлі ауызша болсын, мейлі жазба түрінде болсын сөздік қолданыста оның сандық сипаты қоса жүретіндігін ғылыми тұрғыда анықтау негізгі міндет болып табылады. Нәтижесінде қасиетті деп есептелетін біршама сандардың өзегі қоса ашылады. Сонымен қатар, дыбыстардың бір бөлігінің сандық мағынаға ие болу себептері де түсіндіріледі. Қолданысы қазақ халқының дәстүрінде толық орныққан сандық-дыбыстық әрекеттердің ұлттық көзқарас тұрғысынан қалыптасу негізі де қарастырылады. Әрбір айтылған тұжырымды пікірлерге «Мұхаммад пайғамбар», «Ғалиарыстан», «Мәлике қыз», «Жүсіп-Зылиқа» тәрізді діни дастандар мен Абай Құнанбайұлы шығармаларынан дәлелдеу мақсатында үзінділер келтірілген. Мәселен, бір және екі санының мағынасын ашу үшін дастандардан үзінді қолданылса, адам деген сөздің сандық негізін айқындауда Абайдың өлеңі алынған. Сондай-ақ, қазақ халқының дәстүріндегі қыз баланы «қырық жеті» деп атаудың да себебі айқындалған. Келесі бір келелі мәселе қазақ сөзіне байланысты. Оның әбжадтық мағынасын айқындай отырып, қазақ халқының осы дүниені неге бес күндік жалған деп атағандығы ғылыми тұрғыда сарапталып, көрсетіледі. Тағы бір назар аударарлық мәселе алфавиттік реттік неге А дыбысынан басталады деген сұраққа ғылыми тұрғыда жауап беру болып табылады. Мақаладағы негізгі түйін қазақ халқында дыбыстың сандық мағынасымен айқындала отырып қолданылуы көне дәуірде қалыптасқан, сөйтіп, үйреншікті дәстүрге айналғандығы айтылады. Яғни, әбжад ғылымын ұлттық таныммен сабақтастыра зерттеу ғылыми тың тұжырымдардың ұйытқысы болары хақ.

https://doi.org/10.48081/WYVD5768

2022

Выпуск 2

Мәшһүр-Жүсіптің әлемдік тілдік бейнесі әлі толық ашылып болған жоқ. Демек, ақынның шығармашылығын антропологиялық тұрғыда зерттеу күнқұрғатпайтын міндет. Философтар – Гегель, Фейрбах, Гулыга т.б. антропоцентрлік (антропоөзектік) мәселелерге философиялық тұрғыдан келген. Тұлғатану ол – Мәшһүр-Жүсіптің ұлттық болмысын жете зерттеу арқылы ғана ашылады. Ол үшін қоғам – табиғат – адам байланысы оның ішінде адамдардың қарым- қатынасы, сыртқы қоршаған ортаны танып білу (таным) тіл арқылы жүзеге асады. Ұлттық мінез дегеніміз белгілі бір ұлттың өзіне ғана тән, өзгеше мінез-құлықтарының жиынтығы емес, жалпы адамзаттың мінез-құлықтардың өзгеше әмбебап жиынтығы екендігін ғалымдар айтып жүр. Кей жағдайда, әлемнің тілдік бейнесін де тұлға арқылы ашуға болатыны көрінді. Осы орайда, Мәшһүр-Жүсіптің 20 томдық шығармалар жинағы арқылы жалпы түркі, шығыс, орыс-еуропа мәдени-рухани байланысын тануға да әбден болады. Сол арқылы әлемнің рухани мәдениетіне де жол ашылатыны байқалады. әл-Фараби шешендік өнерді философияның құрамында қарастыруы тегіннен-тегін емес. Мәшһүр-Жүсіп шығармаларындағы шешендік сөздер, риторикалық өнері – Ұлы Даланың есте жоқ ескі заманнан жеткен ауызша мәтіннің хатқа түскен мәтіні, ұлттық коды. Айталық ым тілі, тұспал сөз, диалог сөз, дала соты лингвистикасы, жұмбақ сөз, жарыс сөз, сөз сұрау, дат айту (адамның дүниеге келгеннен, өлік жөнелту) лексикасы ұлттың расында да мінез-құлқын нақты көрсете алады.

https://doi.org/10.48081/HKKZ1053

2022

Выпуск 1

Мақалада әдіскер ұстаз Бітібаева Қанипа Омарғалиқызының әдебиеттану және әдебиетті оқыту әдістемесі ғылымына қосқан педагогикалық еңбегі сөз етіледі. Қ. Бітібаеваның М. Әуезовті мектепте оқыту туралы зерттеу еңбектеріндегі «Абай жолы» роман-эпопеясын оқытудың технологиясы, әдістемесі жан-жақты қарастырылады. Негізгі бөлімде Қ. Бітібаеваның тереңдетілген бағдарламасында берілген «Абай жолы» роман-эпопеясын тұтастай оқытудың тиімді жолдары мен әдістемесі ұсынылады. Ұстаз технологиясына түсініктеме беріліп, рөлі айқындалған. Қ. Бітібаеваның «Ой тастау, ойланту, ойлау» технологиясымен «Абай жолы» роман-эпопеясын санаулы сағаттарда оқытып, тұтастай талдау барысында тиімді ұйымдастырылатын жұмыс түрлерін саралап көрсетеді. Ғылыми еңбектермен жұмыс, қосымша материалдарды қолдану, мәтінді өмірмен байланыстырудың ұстаз технологиясында өзара тығыз байланысты екендігін дәлелдейді. Ұстаздың құзырлылыққа бағытталған тапсырмалар үлгісін ұсынады. Қ. Бітібаеваның педагогикалық идеясын, тың ізденістерінің қазіргі оқыту жүйесіндегі маңызын айқындаған, тәжірибеде қолданудың тиімді жолдары көрсетіледі. Мақаланың қорытынды бөлімінде автор Қ. Бітібаеваның жаңашыл ізденістерін зерделей келе, тиімді әдіс- тәсілдерін іс-тәжірибесінде қолданған сабақ үлгілерін, оқушыларды зерттеушілікке жетелейтін тапсырмаларды ұсынады. Қазіргі оқыту жүйесінде Қ. Бітібаеваның технологиясының жаңашылдығы, өміршеңдігі басым және ұстаздар қауымы тәжірибелерінде қолданып келеді деп қорытындылаған.

https://doi.org/10.48081/DGDZ1673

2022

Выпуск 1

The article reveals the use of the pedagogical technology and linguistic aspects in the teaching of a foreign language that contributes to the formation of learning motivation, which is important because it is important in the context of teaching. Linguistic aspects – the essence of the country of the studied language, lexical units with national-cultural semantics and their intercultural communication. In the course of our research, the goals and methodological objectives of the linguistic aspects of teaching a foreign language were considered and studied. Thus, the main methodological tasks of linguistics are: identification of language and speech materials; this is done through exercises that develop knowledge, skills and abilities, as well as the ability to communicate in another language. The main purpose of the pedagogical technology and lingo-uistic aspects is the simultaneous and comprehensive teaching of the culture of the country where the language is studied. The aspect of ethnography is a powerful tool for creating and supporting interest in learning foreign languages and increasing motivation to learn foreign languages.

https://doi.org/10.48081/NOFV4049

2022

Выпуск 1

Творчество М. И. Цветаевой является объектом самого пристального внимания лингвистов и литературоведов. Определенный интерес представляют исследования критиков-литературоведов прошлых лет и современников, которые изучали и изучают язык ее произведений, устанавливают характерные для творчества М. Цветаевой закономерности. В этом смысле особенно важна, на наш взгляд, своеобразная оценка художественного наследия Марины Цветаевой. Современный этап изучения произведений поэта характеризуется переходом от исследования жизни и поэзии М. И. Цветаевой к целостному анализу и описанию картины мира поэта, концептов творчества. Последнее десятилетие – время философского и когнитивного анализа поэтического языка поэтессы. Поэзия М. И. Цветаевой была предметом обсуждения в многочисленных литературоведческих работах, рассматривалась в лингвистических трудах. Определенный интерес представляют исследования критиков-литературоведов о жизни и творчестве, о «языке» М. Цветаевой. Счеты М. Цветаевой с временем и пространством прежде всего нелегки. Чем старше становилась она, тем горше складывалась ее эмигрантская жизнь, тем ярче и резче проступает в ее лирике жизнь, мощный образ навсегда утерянной, никогда не достижимой дали, образ времени, его роковой необходимости. Нам кажется, именно отсюда следует начинать разговор об этой поэзии, чтобы яснее понять ее значение. В контексте Марины Цветаевой преломилась жизнь русского слова почти на протяжении сорока лет. Здесь и дореволюционная поэзия символистов, философские воззрения московских неокантианцев, язык первых лет революции, язык русских людей, оказавшихся в эмиграции. Ярко индивидуальный, всесторонний по своему охвату поэтических явлений, глубокий по взгляду на происходящие социальные изменения, непримиримый и своенравный в оценках язык М. Цветаевой передает духовный облик самого автора, его интеллектуально-психический взгляд. Произведения Цветаевой становятся достоянием самого широкого читателя. М. Цветаеву печатает множество журналов, выходят сборники, альманахи, книги. Так возвращалось «домой» творчество Марины Ивановны Цветаевой, которое «живёт, будет жить во славу своей страны».

https://doi.org/10.48081/QQII2914

2022

Выпуск 1

В данной статье представлены жизнь и творчество известного ученого Митрофана Семеновича Сильченко, внесшего неоценимый вклад в развитие казахской литературы, его биография, литературное и научное наследие. Статья разработана в рамках докторской диссертации «Научное наследие академика М. С. Сильченко». Важным является определение места академика в развитии литературы в целом в тридцатые – восьмидесятые годы прошлого столетия. Целью и задачей статьи является рассмотрение творческой биографии Митрофана Семеновича Сильченко, выявление его литературного и научного наследия, обзор трудов ученого. Были систематизированы архивные документы на основе соспоставительного анализа ученого, определено место академика в истории развития казахской литературы. Также было выявлено несколько направлений исследований ученого, такие как творчество классиков русской литературы (дооктябрьский и советский периоды); связи казахской литературы с русской литературой; вопросы методики преподавания литературы; написание учебников и учебных пособий, развитие абаеведения – итог исследования, где было представлено творчество Абая, что помогло точнее и глубже понять творчество писателя, историческую эпоху, которая породила поэта и которую он отразил в своих произведениях.

https://doi.org/10.48081/NODC1330

2022

Выпуск 1

В настоящей статье рассмотрены аспекты использования мобильных приложений для изучения английского языка (далее, мобильные приложения) учащимися высших учебных заведений на примере студентов бакалавриата Филологического факультета Казахского национального университета имени аль-Фараби. В частности, изучены степень распространения мобильных приложений среди студентов, частота их использования, а также приведена оценка эффективности мобильных приложений в развитии языковых навыков. Актуальность работы обусловлена тем, что сегодня наблюдается тенденция к широкому распространению мобильных технологий при изучении иностранных языков, в частности английского, в то время, как традиционная модель преподавания языков требует корректировок в соответствии с современными требованиями образовательного процесса. В основе проведенных исследований лежит метод анкетирования целевой группы, состоявшей из 30 студентов-бакалавров (n=30). Для удобства аналитической обработки ответов, помимо прямых вопросов, также приводились готовые утверждения, на которые студенты должны были выразить степень своего согласия, выбирая один из трех вариантов: «согласен», «возможно», «не согласен». Полученные данные указывают на то, что восприятие эффективности мобильных приложений среди студентов варьируется от нейтрального до позитивного, а также, что участники опроса применяют мобильные приложения для развития, как правило, определенных языковых навыков.

https://doi.org/10.48081/PIDW2838

2022

Выпуск 1