Мақала фольклорлық дискурстың жанрлық ерекшеліктерін анықтауға арналады. Ғылыми жұмыс тіл білімінің жаңа бағыттары аясында орындалған. Зерттеудің мақсаты – фольклорлық дискурстың жанрлық ерекшеліктерін анықтау. Зерттеудің міндеттері: 1) фольклорлық дискурсты зерттеудің өзектілігін негіздеу; 2) фольклорлық дискурс ұғымының және оның жанрлық түрлерінің анықталуына шолу жасау; 3) ертегі дискурсы мен оның жанрлық ерекшелігін, дискурсқұраушы белгілерін анықтау; 4) жұмбақ дискурсы ұғымын анықтау, дискурсқұраушы ерекшелігін сипаттау; 5) ән дискурсы ұғымын анықтау және оған тән жанрлық ерекшеліктерін зерделеу. Зерттеу нысаны – ертегі дискурсы, жұмбақ дискурсы, ән дискурсы. Зерттеу пәні – фольклорлық дискурстың жанрлық ерекшеліктері. Ғылыми жұмыста фольклорлық жанрдың ертегі дискурсы, жұмбақ дискурсы, ән дискурсы түрлеріне анықтама берілген, олардың дискурсқұраушы белгілері жеке-жеке талданған, кестеге түсірілген. Зерттеудің әдістері ретінде жалпығылыми әдістермен берге дискурс талдау, фольклорлық дискурсты лингвомәдени талдаудың көпфакторлы үлгісі тиімді қолданылған. Зерттеу жұмысының теориялық маңызы қазақ тіл білімінде қарқынды дамып келе жатқан жаңа бағыттардың, атап айтқанда, когнитивті лингвистика, лингвомәдениеттану, дискурсология, лингвофольклористика т.б. салаларының теориясын толықтыруға ықпал етеді. Зерттеудің практикалық маңызы фольклорлық дискурстың басқа жанрларының ерекшеліктерін, дискурсқұраушы белгілерін анықтауда, талдауда негізге алуға болады, ғылыми жұмыстарды, жоғары оқу орындарында арнаулы курс бағдарламаларын жасауда пайдалы болады.

https://doi.org/10.48081/BGQF1987

2026

Выпуск 2

A cognitive-pragmatic analysis of the concept of “stretching” in English and its equivalents in Kazakh and Russian is conducted. The study revealed that the terms “tension”, “extension”, “stretch” and “expansion” in English exhibit distinct semantic and pragmatic characteristics, while in Kazakh the terms “созу” and “созылу” are used interchangeably in scientific and technical texts. The Russian term “растяжение” is polysemous and encompasses the meanings of all the English equivalents in most cases. The task of the article to demonstrate that the choice of term depends on the context, as well as on cultural and cognitive factors that becomes obvious in a semantic network analysis. The identified patterns can be used to enhance the accuracy of specialized terminology translation and to create scientific glossaries. The scientific and practical significance of the research lies in its comparative approach to analyzing terminology within different language systems and its implications for improving translation accuracy in the fields of mechanics and materials science. The findings contribute to the development of specialized glossaries and terminology databases, which are essential for ensuring high-quality scientific and technical translation

https://doi.org/10.48081/BGQF1985

2026

Выпуск 2

Перевод сленговых единиц в художественной литературе является одной из самых сложных и спорных проблем в теории и практике перевода. На текущий момент не существует универсальных рекомендаций или жестких правил для передачи сленга, что предоставляет переводчику значительную свободу выбора стратегии. Важно отметить, что подход к переводу сленга зависит от ряда факторов, таких как контекст, жанр произведения, а также культурные и языковые особенности как исходного, так и целевого языка. В связи с этим целью данной статьи является исследование эффективных переводческих стратегий, применяемых при переводе сленговых выражений в романе американского писателя Стивена Кинга «Зеленая Миля», а также оценка качества перевода на русский и казахский языки с точки зрения теории динамической эквивалентности, предложенной Е. Найдой. Статья посвящена анализу особенностей сленга как феномена языка, его функций и роли в тексте. Для того чтобы адекватно передать сленговые элементы, переводчик может использовать различные трансформации, такие как дословный перевод, стилистическая компенсация, эвфемизация, подбор аналога, модуляция и опущение. В ходе исследования был проведен сравнительный анализ различных переводов романа «Зеленая Миля» на русский язык, выполненных В. Вебером и Д. Вебером, а также М. В. Опалевой и перевод на казахский язык, выполненный Мирой Сембайкызы. Особое внимание уделено тому, как в этих переводах сохраняется прагматический потенциал оригинала и насколько удачно передан эмоциональный и культурный контекст, заключенный в сленговых выражениях

https://doi.org/10.48081/BGQF2011

2026

Выпуск 2

В статье анализируется сказка Ю. Серебрянского «Ехал на черепахе» сквозь призму мотива инициации, что особенно актуально для современного литературного процесса. Цель работы – рассмотреть нарративную структуру произведения, выявить ключевые символы и интерпретировать их значение в контексте взросления и самопознания. Особое внимание уделяется символическому процессу внутреннего преображения героя и формировании нового мировоззрения. Научная и практическая значимость исследования заключается в выявлении универсального характера ритуалов перехода, их роли в казахстанском культурном контексте, внося вклад в развитие компаративного литературоведения. Новизна исследования заключается в многоаспектном анализе сказки как инициационного нарратива, в котором через символику черепахи, ворот, лестницы и автобиографические аллюзии раскрываются универсальные и локальные аспекты духовного взросления героя. Подобный подход впервые применяется к данному произведению в отечественном литературоведении. Методология исследования опирается на формально-структурный подход (В. Я. Пропп), структурализм (К. Леви-Стросс), герменевтику (Х.-Г. Гадамер), аналитическую психологию (К. Г. Юнг) и принципы компаративистики. Указанные методы позволили всесторонне рассмотреть этапы становления героя, их символику и философско-культурный контекст. Результаты подчеркивают значимость архетипического образа черепахи как проводника, а также ключевые этапы инициации: встреча с наставником, преодоление лиминальных препятствий и последующую трансформацию. Символика ворот и лестницы трактуется как отражение эволюции внутреннего мира героя, ведущую к новому уровню самосознания. Авторы исследуют этапы инициации в контексте концепций А. ван Геннепа и Дж. Кэмпбелла, подчёркивая универсальность мотива перехода и его философское звучание. Сказка рассматривается как аллегория внутренней трансформации, связанной с переосмыслением обыденного и поиском гармонии в окружающем мире. Научная ценность работы заключается в углубленном осмыслении философских и культурологических аспектов современной казахстанской прозы. Практический потенциал заключается в возможности применения выявленных интерпретационных схем к другим текстам, затрагивающим тему духовного взросления.

https://doi.org/10.48081/BGQF1990

2026

Выпуск 2

В статье рассматриваются характерные особенности перевода религиозных аспектов в романе Абиша Кекильбаева «Конец легенды», осуществленного с казахского языка на русский и английский. Авторы акцентируют внимание на том, что для перевода художественных текстов необходимо не только знать язык, но и обладать глубокими знаниями о культурных, исторических и религиозных контекстах, которые влияют на понимание оригинала. Актуальность темы обусловлена растущим интересом к казахской литературе и ее роли в глобальных дискуссиях о культуре и идентичности. В статье рассматриваются ключевые аспекты перевода, такие как культурная специфичность, лексические и стилистические сложности, эмоциональная нагрузка и необходимость адаптации текстов для различных целевых аудиторий. Сравнительный анализ русской и английской версий романа показывает, как различия в восприятии религиозных понятии могут влиять на интерпретацию текста. В результате исследования выявляется, что успешный перевод религиозных реалий требует многоуровневого подхода, который включает в себя культурные, лексические, стилевые и эмоциональные аспекты. Статья подчеркивает важность межкультурного диалога как средства создания более глубокого понимания литературных произведений, отражающих специфические аспекты религиозной жизни, и способствует более широкому восприятию казахской литературы на международной арене.

https://doi.org/10.48081/BGQF1993

2026

Выпуск 2

The article examines the phenomenon of virtual linguistic personality in the Kazakh blogosphere, with an emphasis on its lexical, stylistic and communicative features. The purpose of the study is to identify the mechanisms of bloggers' speech self – presentation on the Instagram platform, to characterize the specifics of their speech behavior and to assess the impact of electronic language on the linguistic culture of young people. The methodological basis was made up of axiomatic, inductive, theoretical and empirical methods implemented through the analysis of blogs and a survey of 58 students of Aktobe Regional University named after K. Zhubanov. The signs of the electronic language are revealed: colloquial style, graphic markers, acronyms, neologisms and deviations from spelling norms. It has been established that blogging speech has a twofold effect: It helps to expand the vocabulary, but reduces the level of stylistic normativity. Special attention is paid to the interaction of visual and verbal components in the formation of digital identity. The theoretical significance lies in clarifying the concepts of media linguistics and methods of analyzing Internet discourse, the practical significance lies in the applicability of the results in teaching speech culture, lexicology and media linguistics.

https://doi.org/10.48081/BGQF1988

2026

Выпуск 2

Айтыс өнерінде діни құндылықтар ерекше орын алады. Олар ғасырлар бойы қазақ халқының рухани дүниетанымының қалыптасуына маңызды рөл атқарған. Зерттеу жұмысының негізгі мақсаты – қолжазба қорларында сақталған айтыс мәтіндеріндегі діни құндылықтарды анықтап, олардың мәнін ашу. Мақалада айтыс өнерінде дін тақырыбының жырлануындағы тәрбиелік мәні, сана-сезім мен көзқарастарға әсері айтыскер ақындардың шығармаларында жан-жақты қарастырылып, қысқаша талданады. Айтыстағы діни құндылықтарды айқындаудың дереккөздері ретінде М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының Қолжазба қорындағы, «Ғылым ордасы» РМК Орталық ғылыми кітапханасының Сирек кітаптар, қолжазбалар және ұлттық әдебиет бөлімінде сақталған мәтіндердің түпнұсқасы пайдаланылды. Атап айтқанда, Қабан мен Таутан, Тоғжан мен Адай, Дана ақын мен Орынбай, Біржан мен Тезекбай, Орынбай ақын мен Сералықожа, Ұлбике мен Күдері қожа, Айқын қыз бен Жарылғасын, Мәшһүр Жүсіп пен Молдағали, Жүсіпбек қожа мен Уәзипа қыз, Мәлике мен Пықия, Ұмсын қыз бен Заман қожа айтыстары. Қолжазбалардың арасында бұрын ғылыми айналымға түспеген мәтіндер де бар. Сонымен қатар отандық және шетелдік әдебиеттану мен фольклортану салаларындағы ғылыми-теориялық еңбектер басшылыққа алынды.

https://doi.org/10.48081/BGQF1994

2026

Выпуск 2

Зерттеу барысында қазіргі қазақ тіліндегі авиация саласы терминдерінің басым бөлігі ағылшын және орыс тілдерінен енгендігі, оның ішінде орыс тілінен транслитерацияланған, калькаланған немесе халықаралық стандарттарға сай қабылданған терминдердің мол екендігі анықталды. Сондай-ақ бұл салада синтетикалық және аналитикалық тәсілдер арқылы, төл сөздеріміздің метафоралануы нәтижесінде лексика-грамматикалық тәсіл арқылы жасалған терминдердің де кездесетіндігі тілдік мысалдармен дәлелденді. Авиация саласындағы көптеген терминдердің қазақ тіліне әртүрлі нұсқаларда (аударылып та, транслитерацияланып та) қолданылуы, яғни терминологиялық бірізділіктің толық қалыптаспағандығы сауалнама тәсілі арқылы дәйектелді. Мақалада қазақ тіліндегі авиация терминдерінің қолданысы қарастырыла келе, осы сала терминологиясын дамытуға, кәсіби коммуникацияны мемлекеттік тілде жүргізуді жетілдіруге қатысты мынадай ұсыныстар жасалды: а) қарастырылып отырған сала терминдерінің халықаралық және ұлттық стандарттармен үйлесімділігін қамтамасыз ету; ә) терминдер жасауда қазақ тілінің ұлттық ерекшеліктерін сақтау, яғни ұлттық терминжасам тәсілдеріне басымдық беру; ә) терминдерді қалыптастыру және енгізу кезінде тілші ғалымдар мен авиация саласының мамандары арасындағы тығыз ынтымақтастықты арттыру; б) терминологияның біріздендірілуі мен жүйеленуі үшін ақпараттық технологияларды қолдану. Мақалада қойылған мақсаттарға жету үшін салғастырмалы талдау, морфологиялық талдау, этимологиялық талдау, сауалнама әдісі, статистикалық әдіс қолданылды. Зерттеу барысында алынған нәтижелердің қазақ тіліндегі авиация саласы терминологиясын дамыту, мемлекеттік тілдің авиация саласында қолданылу аясын кеңейту, авиация саласы мамандарына қазақ тілінде кәсіби білім берудің тиімділігін арттыру және т.б. ғылыми-практикалық маңызы жоғары деп саналады.

https://doi.org/10.48081/BGQF2008

2026

Выпуск 2

The article is devoted to a linguocognitive analysis of the evolution of ideologues in the political media discourse of Great Britain and Kazakhstan in the period 2020-2024. The purpose of the study is to identify key ideologemes, their conceptual and evaluative characteristics, as well as to analyze their role in shaping the national political picture of the world. The empirical basis of the work was a corpus of texts from leading media outlets (The Guardian, BBC News, The Times; Kazakhstanskaya Pravda, Lit, Tengrinews), selected according to the criteria of political orientation and the presence of ideologues under study. The research uses methods of content analysis, lexico-semantic and cognitive-metaphorical analysis, as well as frame modeling. The results show that the British media discourse is focused on crisis-conflict narratives, where ideologems acquire a negative value and are accompanied by metaphors of struggle and threats. The Kazakh media space is dominated by ideologies of stability, modernization and unity, creating a positive image of the state as a guarantor of sustainable development. The revealed features indicate that the language in politics not only reflects reality, but also structures its perception, setting the audience certain scenarios for interpreting social changes. The results of the study may be useful for further work in the field of political linguistics, media communications and comparative analysis of discursive practices from different countries.

https://doi.org/10.48081/BGQF1979

2026

Выпуск 2

Бұл мақалада қазіргі қазақ прозасындағы мистикалық элементтердің көркемдік және философиялық табиғаты Асқар Алтай шығармалары мысалында кешенді түрде талданады. Жазушының «Қызыл бөлтірік», «Қара бура», «Туажат», «Кентавр» атты туындылары негізінде кейіпкер болмысының рухани трансформациясы – экзистенциалдық дағдарыс, ішкі жаңғыру және ұлттық санаға оралу үдерісі ретінде қарастырылады. Мақсат – мистикалық кеңістік пен архетиптік бейнелердің (қасқыр, түйе, кентавр) кейіпкердің ішкі өзгерісіне ықпалын анықтау, олардың қазақ дүниетанымындағы көркемдік қызметін зерделеу.Зерттеу әдістемесі ретінде герменевтикалық, мифопоэтикалық және экзистенциалдық әдістер қолданылды. Бұл тәсілдер арқылы кейіпкерлердің ішкі жан дүниесіндегі күйзеліс, танымдық сілкініс және рухани ояну үдерістері жан-жақты сипатталады. Мистика тек көркемдік тәсіл ретінде ғана емес, ұлттық руханиятты жаңғырту, тарихи жадты сақтау және оқырманды өзін-өзі тануға жетелеудің құралы ретінде ұсынылады. Асқар Алтай прозасында реал мен ирреал, сана мен түпсананың, уақыт пен кеңістіктің шекаралары жойылып, мистикалық кеңістік ерекше символдық өлшемге айналады. Архетиптік бейнелер – көркем мәтіннің мәдени-кодтық жүктемесін тереңдете түсетін негізгі құрал. Олар кейіпкердің тұлғалық эволюциясын бейнелеп қана қоймай, қазақ әдебиетіндегі неомифологиялық эстетиканы қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. Мақалада мистикалық проза мен ұлттық болмысты байланыстыратын көркемдік механизмдер ашылып, Асқар Алтай шығармашылығы қазіргі қазақ әдебиетінің рухани-философиялық ізденістер кеңістігінде ерекше орын алатыны дәлелденеді.

https://doi.org/10.48081/BGQF2021

2026

Выпуск 2