The presented work examines the emerging field of neurolinguistics — neuropoetics, the subject of which is the study of the mechanisms of perception, interpretation and generation of poetic text involving various parts of the brain. Special attention is paid to the functional specialization of the hemisphere: the right hemisphere is associated with creative thinking, understanding metaphors, emotional expressions and holistic perception, while the left hemisphere is associated with logical thinking and processing verbal information. Experimental data are presented that prove the activation of emotional and sensory areas of the brain when perceiving poetry, in particular, the medial prefrontal cortex, amygdala, insula, as well as Broca's and Wernicke's zones. The features of oculomotor activity when reading a poetic text are considered: fixations, saccades, the influence of inversions and enjambments. The importance of intonation as a means of conveying poetic information is emphasized. Special attention is paid to artistic perception as an active spiritual process, including the choice of motive, stylization and realization of the author's idea through the word. The neural mechanisms of speech sound recognition, the organization of neural modules, and the role of intention neurons in the formation of expressive speech are also described. It is pointed out that the poetic text activates not only cognitive, but also aesthetic, sensory aspects of perception. Thus, neuropoetics is an interdisciplinary field that combines data from neurophysiology, psycholinguistics, and literary studies, and reveals a complex multilevel process of poetic creativity and perception.

10.48081/NZNG3683

2025

Выпуск 4

Мақалада шетелдік тіл үйренушілерге арналған «Қазақ тілі» оқу құралының ерекшеліктері туралы жазылған. Қазіргі кезде шетелдік студенттердің саны көбейіп жатыр. Осыған орай қазақ тілінен оқу құралын ағылшын тілінің пайдалануымен құрастыру өзекті мәселелердің бірі болып саналады. Автор тапсырмалардың атауларын қазақ және ағылшын тілдерінде жазған. Лексикалық тапсырмалар мен грамматикалық жаттығулар белгілі бір тақырыптың сөздігін қамтыған. Сабақтың құрылымына мәтін, сөздік, лексикалық тапсырмалар, грамматика, грамматикалық жаттығулар мен тест сұрақтары кіреді. Оқу құралы он бес сабақтан, әдебиеттер тізімінен тұрады. Сабақтардың лексикалық тапсырмалары мен грамматикалық жаттығулары мазмұны жағынан негізгі тақырыппен байланысты. Оқу құралының әр сабағында топтық жұмысқа арналған шығармашылық тапсырмалар бар. Аталмыш тапсырмалар диалог құруға бағытталған. Шығармашылық тапсырмалардың түрлері апробациядан өткен. Аталмыш лексикалық тапсырмалар білім алушыларға белгілі бір тақырыптың сөздігін игеруге мүмкіндік береді. Мақалада ұсынылған тапсырмалар мен жаттығулар білім алушылардың сыни ойлау мен талдау жасай білу қабілеттерін дамытуға, сөйлеу әрекетін меңгеруге, берілген лексикалық мәтіннің мағынасын түсінуге, талдауға бағытталған әдістер қарастырылған. Шетелдік тіл үйренушілерге арналған оқу құралы шетелдік студенттерге қазақ тілін үйренуге мүмкіндік береді.

10.48081/LPJN3990

2025

Выпуск 4

Бұл мақалада тұрғын үй жарнамасының лингвистикалық аспектісін көрсету мақсатында қазақстандық құрылыс компаниялардың ресми сайттарындағы және Instagram парақшаларындағы тұрғын үй кешендердің жарнамалық мәтіндеріне кешенді талдау жүргізілді. Тұрғын үй маркетингінің құрамдас бөлігі болып табылатын тұрғын үй кешендерінің әр санатына байланысты жазылатын жарнама мәтіндерінің тілдік ерекшеліктеріне, тілдік әсер ету амалдарына тоқталдық. Тұрғын үй жарнамасы тұтастай алғанда маркетинг концепциясына сәйкес келеді. Жарнамалық бейне тұтынудың стандартты шеңберінен шығып, өзі жаңа коммуникацияны құрайды. Бұл маркетингтік коммуникацияда маңызды рөл атқарады. Мақаланың мақсаты – тұрғын үй жарнамасының тілдік ерекшеліктерін анықтау арқылы жарнамалық мәтіндерді талдау. Мақалада жалпы ғылыми әдістер – жаппай іріктеу, салыстыру және антропоөзектік парадигма әдіснамасына сәйкес келетін – стилистикалық талдау, тілдік әсер ету, прагматикалық талдау әдістері қолданылды. Зерттеу материалы ретінде құрылыс компаниялардың ресми сайттарындағы және Instagram парақшаларындағы жарнамалық пост-мәтіндері пайдаланылды. Құрылыс компаниясының қоғамдағы табыстылығының бірден-бір көрсеткіші ретінде қазақстандық тұрғын үй кешендері атауларының арасында кездесетін фондық білімге негізделген прецеденттік атаулардың прагматикалық әсері қарастырылған. Сонымен қатар құрылыс компаниялардың жобаларында кездесетін авторлық терминдер және тұрғын үй кешендері атауларының сатып алушының тілдік санасында ассоциация тудыру мәселесіне тоқталып өттік.

10.48081/GXFZ8159

2025

Выпуск 4

Қазақ және түрік әдеби байланысы – түркі халықтары арасындағы рухани үндестіктің маңызды көрінісі. Ортақ әдеби мұраларды жаңаша пайымдау мен насихаттау екі халықтың мәдени жадысын жаңғыртуға себепкер болады. Бұл әдеби ықпалдастық түркі халықтарының көркем мұрасын жан-жақты саралап, ортақ рухани кеңістіктің кеңеюіне ықпал етеді. Мақалада қазақ пен түрік әдебиеттерінің тарихи өзара байланысы, әдеби бағыттарындағы (реализм, модернизм, т.б.) ұқсастықтары, қаламгерлер шығармашылығындағы үндестіктер мен қазіргі заманғы әдеби ынтымақтастықтар талданады. Зерттеуде тарихи-салыстырмалы және типологиялық талдау әдістері қолданылып, екі халықтың әдеби дамуы барысындағы ортақ сарындар анықталады. Әсіресе ХХ ғасырдағы модернистік бағыттағы шығармаларда екі ел авторларының дәстүрлі формадан алыстап, кейіпкерлердің ішкі әлемін терең бейнелеудегі ортақ ұстанымдары байқалады. Сондай-ақ кеңестік кезеңдегі әдеби байланыстар (аудармалар, антологиялар) мен тәуелсіздік кезеңіндегі аударма, баспа ісі және ортақ мәдени жобалар арқылы жүзеге асып жатқан қазіргі әдеби ықпалдастықтар сипатталады. Зерттеу нәтижесінде қазақ-түрік әдеби байланысының үздіксіз дамып, өзара байытылып отырғаны көрсетіледі. Аталған бағыттағы зерттеулер түркітілдес елдер арасындағы әдеби, мәдени және тарихи байланыстарды тереңірек түсінуге мүмкіндік береді.

10.48081/NNJV2769

2025

Выпуск 4

Статья посвящена вопросам лингвистической прецедентности – достаточно новому направлению языкознания, активно разрабатываемому в последние годы. Интерес учёных к прецедентным феноменам связан со сменой научной парадигмы и обусловлен повышенным вниманием к проблемам взаимодействия языка, культуры, мышления. Традиционная классификация прецедентных феноменов восходит к трудам Ю. Н. Караулова и отражает специфику прецедентных знаков с учетом их отнесенности к различным семиотическим системам. Особое внимание вызывают прецедентные имена (онимы) – широко известные имена собственные, используемые для кодирования культурно-ценностных и концептуальных смыслов. В данной статье анализируются процессы формирования нового прецедентного антропонима – имени современного политического лидера, президента Соединенных Штатов Америки Дональда Трампа. В работе дано обоснование отнесения имени президента Соединенных Штатов Америки к числу прецедентных имен. В ходе анализа выявлены случаи употребления имени Трамп не только в денотативной, но и коннотативной функции. В процессе исследования в той или иной степени учитывались различные аспекты описания прецедентных имен: с позиции сферы-источника прецедентного имени, сферы-мишени, с позиции функционального анализа, с позиций лексикографического и дискурсивного описания прецедентного имени. Основное внимание было сосредоточено на выявлении признаков, связанных с характеристикой персоналии и актуализированных в текстах средств массовой коммуникации, как реальных или потенциальных компонентов смысловой структуры формирующегося прецедентного имени.

10.48081/SPRE1605

2025

Выпуск 4

В данной статье представлен лингвостилистический анализ скриптов стендап-комедии в Казахстане и США. Цель исследования заключается в выявлении сходств и различий в использовании языковых средств, способствующих созданию комического эффекта, на материале стендап-выступлений казахстанских (Г. Калиакбаров, А. Меркуль) и американских (Джимми О. Ян, Рафи Бастос) комиков. Методологическую основу исследования составили теоретические методы, контент-анализ, лингвостилистический и статистический методы, а также сопоставительный лингвокультурологический анализ. Особое внимание уделено таким лингвостилистическим средствам, как гипербола, повтор, батос, дискурсивные маркеры, разговорная лексика, вульгаризмы, прецедентные феномены и окказионализмы. Установлено, что несмотря на различие культурных контекстов и социально-коммуникативных установок, комики обеих стран активно прибегают к схожим языковым приемам, демонстрируя при этом выразительную стилистическую и тематическую специфику. В американском стендапе преобладают этнические, политические и гендерные темы, в то время как казахстанские исполнители акцентируют внимание на семейных, социально-бытовых и межпоколенческих аспектах. Статья раскрывает потенциал стендап-комедии, отражающей особенности национального менталитета, а также подчеркивает ее значимость в контексте межкультурной коммуникации, прагмалингвистики, лингвокультурологии и лингвостилистики.

10.48081/WIPK6880

2025

Выпуск 4

Words of folklore are a convenient material for use at different stages of language learning from Elementary to Advanced. Various genres of folklore provide a wide methodological range of application in the educational process (from commenting on proverbs and sayings in different languages to staging fairy-tale interludes). They are especially in demand in parallel teaching of typologically different languages, such as Kazakh, Russian and English. Pedagogical experience shows that the complexity of language tasks on proverbs and sayings is practically inexhaustible and depends on the level of preparation of students in the direction of specialization. The development of students’ vocabulary occurs not only quantitatively, but also qualitatively. By clarifying the meanings of words, understanding their figurative meanings as a result of searching for the semantic accuracy of using synonyms, antonyms and polysemantic words, students can analyze the laconic, but bright figurative side of proverbs and sayings. Various forms of vocabulary work on the material of oral folklore works contribute to the expansion of vocabulary, the formation of stylistic flair, the development of the correct grammatical design of one’s own statements about the analyzed text.

10.48081/CVTW9704

2025

Выпуск 4

The article is devoted to studying the specifics of Russian women's poetry in Pavlodar Irtysh region. The topic’s relevance is due to the regional, gender, social, historical and cultural nature of the material being studied. The object of the article is the work of Tatyana Zotova, which most representatively reflects the specifics of modern Russian women's Pavlodar poetry. Women's Russian poetry of Pavlodar Irtysh region reflects the state of society and a particular person in a situation of significant historical changes: the breakdown of a unitary country, the formation of new sovereign states, changes in worldwide; and at the same time saving fundamental values – love, friendship, interethnic respect, hope, faith. In this sense, the literature of the Pavlodar Irtysh region, which has an incomparable filling of the history of the “image of the place” of a particular area, fits into the general context of Russian literature with the “all-humanity” of its content, expressed through an artistic form that fascinates with creativity power. The materials of this study can be used for investigating regional literary features (locus, image of a place), for studying the biographical and historical context of the formation of the poetic culture of Kazakhstan using the example of other cultural areas, for highlighting key characteristics of women's poetic culture.

10.48081/SZVF3158

2025

Выпуск 4

Настоящая статья посвящена актуальной проблеме современного казахстанского образования – повышению медиаграмотности студентов. В понимании медиаграмотности мы опираемся на концептуальные труды и документы ЮНЕСКО в области медийной и информационной грамотности. В статье рассматривается необходимость интеграции медиаграмотности в филологическое образование в вузе. Обсуждаются подходы к обучению медиаграмотности, возможные методики и примеры их внедрения в образовательный процесс. Авторы подчеркивают необходимость апгрейда и адаптации образовательных программ к современным требованиям информационного общества и цифровой эры. Статья предлагает конкретные шаги по имплементации медиаграмотности в филологическое образование, включая разработку элективных курсов и заданий, направленных на развитие медиаграмотности, навыков работы с информацией, в том числе сгенерированной искусственным интеллектом (ИИ). Особое внимание уделяется развитию критического мышления, навыков анализа текстов и распознавания фейковой и манипулятивной информации, включая контент, сгенерированный искусственным интеллектом, а также защиты от дезинформации и медиаманипуляции. Предложения по развитию медиаграмотности среди студентов и обновлению образовательных программ с учетом современных изменений в медийной среде и распространению медиапродуктов, созданных с помощью ИИ, дополняют взгляды на эффективную интеграцию медиаграмотности в образовательный процесс вуза в соответствии с вызовами современной информационной среды и массового применения ИИ.

10.48081/AGAW1378

2025

Выпуск 4

Актуальность исследования обусловлена возрастающим интересом к изучению медиапространства как важной составляющей современной коммуникативной культуры. Наряду с этим в Казахстане, как и на всем постсоветском пространстве, решаются важные вопросы возрождения концептов, которые влияют на формирование ценностной картины мира носителей языка. В этом процессе концепты мировых религий несут в себе общечеловеческое знание, формируют общепризнанные ценностные ориентиры. Следует отметить, что на территории Казахстана процессы языкового строительства идут с активным использованием русского языка, который является языком межнационального общения для представителей многочисленных этносов страны. Наряду с этим отмечается многоконфессиональность населения Казахстана, право на которое закреплено в основных документах светского государства. В последние годы мы наблюдаем процессы десекуляризации, которые находят отражение в языке. Все больше людей заявляют о своей приверженности к вере. Представители социума объединяются в вере. Эти процессы хорошо отслеживаются в ходе анализа языкового материала в современных работах исследователей различных областей научного познания. Прецедентные феномены служат важным целям усиления воздействия текстов на сознание участников коммуникации. Исследование проведено с целью определения дальнейших возможностей использования прецедентных феноменов в современном русскоязычном медиадискурсе Казахстана. В поле зрения попадает дискурсивное поле, в состав которого входят медийные тексты создаваемые на русском языке. В качестве предметной области определено функционирование прецедентов в рамках религиозного дискурса в целях формирования ценностной картины мира аудитории новостного интернет-ресурса регионального медиахолдинга. В ходе сбора и дальнейшей обработки материалов исследования был использован в качестве ведущего метода метод контент-анализа с учетом экстралингвистических факторов создания медийных текстов. Результаты, полученные в ходе исследования, дают возможность утверждать о присутствии в легитимном интернет-пространстве русскоязычного религиозного медиадискурса Казахстана процессов секуляризации. Это поощряется представителями региональных исполнительных органов. При этом дискурсивные практики строятся с опорой на реминисценции для возрождения духовности через возвращение религиозных текстов в обращение.

10.48081/AENO8589

2025

Выпуск 4