In this article, within the framework of the doctoral dissertation work «Psychological aspects of the reflection of the inner world of the hero (based on the works of Oralkhan Bokey)», an analysis of human psychology is carried out through reflections on the inner world of the main character Zheniskhan in the story by Oralkhan Bokey «I don’t Want to Sleep» («Ұйқым келмейді»). The manifestation of the author's image of Oralkhan Bokey in the work, similarities and differences between the author and the hero, the creation of a psychological portrait of a person through the influence of the environment and society on the character of the hero, the disclosure of the image of a person formed by society based on the theoretical works of literary critics and psychologists. The analysis of the character’s personality and actions did not understand from the story told by the main character Zheniskhan himself in the work. Conducting a psychological analysis of one’s personality allows one to know and deeply understand themselves from the personality of a character in a work of art, as opposed to studies that are logical and consisting of pure theory and terms. The author goes deep into the inner world of a person and much better reflects the psychological changes in a person through various conflicts and solutions. Through the author's skill, you can see qualities inherent to any person such as regret and joy, the search for a reason for every negative event that happened to you, the ability to return to the past with your mind and apologize for your mistakes in the character.

https://doi.org/10.48081/DEFS2513

2025

Выпуск 2

This insightful article provides a thorough exploration of the profound impact of folk tales on J.K. Rowling's iconic Harry Potter series. It meticulously examines how elements such as mythical creatures, thematic motifs, magical spells, and narrative structures contribute to the rich tapestry of the wizarding world depicted in the books. By delving into the cultural and linguistic intricacies woven throughout the series, the article underscores their crucial role in enhancing the immersive experience for readers. Moreover, it analyzes Rowling's adept incorporation of folklore and mythology, highlighting how these elements foster inclusivity and resonate with readers by tapping into a shared cultural heritage. Through a comprehensive examination of folklore's significance in literature, this study sheds light on the enduring popularity and cultural impact of the Harry Potter series, offering valuable insights into its universal appeal and lasting legacy in contemporary storytelling and cultural discourse.

https://doi.org/10.48081/DFTW1931

2025

Выпуск 2

Мақалада Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарындағы әскери тұтқындағы қазақ қаламгерлерінің шығармашылығы қарастырылады. Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарындағы қазақ қалам қайраткерлігі майдан тұтқынындағы Қарыс Қанатбай (Қанатбаев), Мәжит Айтбаев, Мәулікеш Қайболдин (Мәулекеш Қайбалды), Хамза Абдуллин, Дәулет Тағыберлі, Әли Асқар, Мәжит Аяпбеков, Хакім Тыныбеков, Ғайпен Бейісұлы, Жәкебай Бапыш, Әйткеш Толғанбаев сынды дарындар шығармашылығымен көркемдік-эстетикалық, тақырыптық-иделық жүйеде жаңаша мазмұн, өзекті сипат алуының саяси-қоғамдық негіздері соны көзқараста байыпталады. Мақалада олардың жат елдің әскери тұтқында, соның ішінде Түркістан легионында жүріп Қазақстанға деген сағыныштарымен советтік коммунистік саясаттың ұлттық еркіндік пен азаттық идеяларын қыспаққа алуының зардаптарын, ұлт зиялыларын сталиндік репрессияға ұшыратудағы қылмысын әшкерлеуге, сынауға күш салудағы қайсарлықтары жаңаша танымда бағаланады. Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарындағы қазақ қалам қайраткерлігі тоталитарлық жүйеге қарсы күресінде жаңа әдеби мазмұнмен толыға түскені айқындалады. Қалам қайраткерлері шығармашылығындағы басты тақырып өзегі ұлт әдебиеті мен мәдениеті, адам тағдыры, адамзаттық құндылықтар болғаны екшеледі. Сонымен қатар тоталитарлық жүйедегі саяси репрессиялар Екінші дүниежүзілік соғыс жылдары да толастамағаны, соғыс тұтқынында болған майдангер қаламгерлер, өнер тұлғалары түрмеге тоғытылып, ұзақ жылдарға бас бостандықтарынан айрылғаны көрсетіледі. Советтік жазалау қысымынан бой тасалап, эмиграцияға кеткен өнер тұлғаларының аса күрделі де трагедиялы тағдыр-талайы айтылады.

https://doi.org/10.48081/HARX2450

2025

Выпуск 2

Мақала теледискурстағы балалар тілінің қазақы орфоэпиялық заңдылықтарға сүйене отырып, айтылу деңгейін қарастыруға арналды. Балалар тілінің орфоэпиялық нормаға сәйкестігін зерттеуде ҚР Тіл туралы Заңына, емле ережелері мен орфоэпиялық заңдылықтарға сүйену қажеттігі айтылды. Сөз мәдениеті, әдеби тіл нормасының теориялық және тәжірибелік мәселелері қарастырылған зерттеулерге жан-жақты әдеби шолу жасалды. Жасалған әдеби шолулардан жалпы теледидар тілі жайлы зерттеулер болғанмен, балалар телебағдарламаларының дискурсы, әдеби тіл нормасына сәйкестігі немесе сәйкес еместігі туралы зерттеулер жоқ екендігі байқалды. Сондықтан мақалада теледидар бағдарламаларындағы балалар тілін зерттеудің өзектілігі жоғары екендігі көрсетілген. «Balapan» телеарнасындағы танымдық, зияткерлік, оқу, ойын-сауық, ақпараттық, танымдық бағдарламаларға қатысқан балалар тілі зерттеу нысаны болды. Телебағдарлама тілінің просодикалық, риторикалық ерекшелігін түсіну үшін, сондай-ақ бала тілінің лексикалық, морфологиялық, синтаксистік, орфоэпиялық заңдылығын, акустикасы мен артикуляциясын сақтау үшін талдаулар жүргізіліп, көрсетілді. Орфоэпиялық нормаға сәйкестігі//сәйкес еместігі, дыбысталу қарқыны Speech Analyzer әдісінің көмегімен айқындалып, нәтижесінде телекоммуникаторлардың көтеріңкі және төменгі дыбыстау қарқынының сегменттері сурет арқылы берілді. Сегменттердің акустика-артикуляциялық тұрғыдан өзгерісі ұлттық тілдің сипатына әсер ететіндігі айтылған. Перлокутивті қызметке ие тілдік бірліктердің орфоэпиялық сипаттамасы жасалып, талданды.

https://doi.org/10.48081/IVQM3057

2025

Выпуск 2

The article discusses an innovative system for teaching fairy tales, an illustrated form of folk prose, which is considered a spiritual component of national culture. In the process of forming the spiritual and moral qualities of a person, the educational and aesthetic function of fairy tales is noted. The research work examines the role of digital technologies in the modern educational space and the scientific work of domestic and foreign scientists on digital technologies, and also systematizes the analysis based on the data provided. The effectiveness and problems of using digital technologies in education are highlighted, and the possibilities of teaching samples of folklore prose through artificial intelligence are considered.The advantages and disadvantages of using artificial intelligence in teaching practice are discussed. The presentation of this digital educational resource in the animation of Kazakh fairy tales is depicted, the impact on students while studying the material is determined. During the study, a survey of teachers of the Kazakh language and literature in secondary educational schools was conducted and the result of the level of digital competence in the pedagogical implementation of the innovation process was statistically analyzed. The article shows the effectiveness of teaching Kazakh fairy tales using artificial intelligence in the context of digitalization of the educational process.

https://doi.org/10.48081/TBMD2884

2025

Выпуск 2

Мақалада таңбалар сипаттамасындағы аксиологиялық коннотациялардың құрылымы мен мағынасының зерттелуі қарастырылады. Мақсаты - қазіргі таңда аксиологияның назарын аударатын құндылықтар түрлерін зерделеу. Мақаланың ғылыми маңыздылығы аксиологиялық коннотациялардың қолданысы, заттың номинативті мағынасының ашылуы және ғылыми таным құндылықтары арқылы моральдық құндылықтар, құқықтық құндылықтар, адамзат тарихы мен әлеуметтік құндылықтар мағынасын ашып зерттеу боп табылады. Зерттеуде аксиологиялық коннотациялардың жалпы тіл біліміндегі зерттелу тарихы толық жан-жақты да баяндалады. Сонымен қатар қазіргі тіл біліміндегі бірқатар лингвистиканың аясында қолданылатын салыстырмалы, салғастармалы зерттеу тәсілдері арқылы мысалдар алынып талданады. Басқа халықтың сипаттамалары ретінде басқа ұлттың мәдениеті туралы идеяларына қатысты маңыздылығы сөз болады. Қазіргі жаңа бағыттағы зерттеу әдістері этнолингвистика, лингвомәдениеттану, эколингвистика, әлеуметтік дискурс, саяси лингвистика, лингвокриминалистика, теолингвистика және т.б. салалары туралы ғалымдардың тұжырымдары сұрыпталып, сипатталады. Коннотация нақты лингвистика мен экстралингвистика аясында тығыз байланыста қарастырылады.. Мақаланың практикалық маңыздылығы оның мазмұны, негізгі тұжырымдары аксиологиялық стереотиптердің әлемдегі және қоғамдағы жағдайға байланысты өзгеретіндігі анықталды. Лингвистикалық аксиологияның объектісіндегі зерттеулер талдану барысында танымдық процестердің және оларға сәйкес ережелерінің ажырамас бөлігі, эксперименттік психология адамдардың коннотациялық танымы негізінде талданады. Олардың өмір сүру ұзақтығы, қоғамның жалпы тұрақтылығы белгілі бір бейнелерге байланысты тарихи шындыққа тән практикалық тұрғыдан талданады. Аксиологиялық зерттеудің міндетіндегі тілдік бірліктің құндылық компонентттері сөз болады және қазіргі тіл білімінің өзекті зерттеу объектілері екеніне баса назар аударылады.

https://doi.org/10.48081/INOI9172

2025

Выпуск 2

В статье рассматривается социально-востребованный жанр интернет-коммуникации – дискурс официального сайта университета. Предпринятый анализ направлен на выявление метафоры пути в репрезентации образовательного процесса. В фокусе исследовательского внимания помещены качественные характеристики процесса и его участников, намеренно выделенные метафорой. Метафорическая репрезентация проявляет дискурсивное воплощение современных тенденций в сфере образования. Исследование проводится на материале текстов, размещенных на официальных сайтах зарубежных вузов (с 1 по 50 место рейтинга QS World University Rankings 2023). Методология анализа сформирована на основе концепции преднамеренной метафоры Г. Стейна. Использованы методы компонентного и концептуального анализа. Сближение концептуальных сфер ОБРАЗОВАНИЕ как сферы-цели и ПУТЬ как сферы-источника является следствием универсальной для человеческого мышления модели ДЕЙСТВИЕ – ДВИЖЕНИЕ. Однако, метафоры в текстах сайтов намеренно акцентируют ряд характеристик. Систематизация речевых средств позволяет утверждать о том, что метафорическая модель ОБРАЗОВАНИЕ – ПУТЬ развивает в дискурсе университетского сайта следующие проекции: ОБРАЗОВАНИЕ – НАЧАЛО ПУТИ, ОБРАЗОВАНИЕ – ПРЕОДОЛЕНИЕ ГРАНИЦ, УЧАСТНИКИ ОБРАЗОВАНИЯ – ПЕРВОПРОХОДЦЫ. Образовательный процесс репрезентируется на веб-страницах зарубежного вуза как интересное путешествие, полное открытий. Преднамеренные метафоры приписывают образованию динамические свойства, акцентируют продолжительность и необходимость усилий. Студенты представлены активными агентами образовательного процесса, они стремятся к открытиям и готовы преодолевать границы дисциплин. Преподаватели репрезентируются агентами «предоставления возможностей», т.е. теми, кто способствуют путешествию к новым знаниям.

https://doi.org/10.48081/EERT8101

2025

Выпуск 2

Мақалада Зерттеу барысында Абайдың өлеңдері мен қара сөздеріндегі «Ақылды» және «Надан» концептілеріне қатысты тілдік бірліктер, сөздер мен сөз тіркестері, мәтін элементтері лингвоконцептологиялық тәсілдеме тұрғысынан талдауға түседі. Лингвоконцептологияның негізгі бірлігі ретіндегі концептінің ерекшеліктері сараланады. Абай шығармашылығы арқылы оның дүниетанымы, санасынан орын тепкен әлем бейнесі, ол өскен ортаның шындық болмысты қабылдау ерекшеліктері көрініс тапқан. Лингвоконцептология тәсілдемесі негізінде Абай шығармашылығыдағы «Адам» макроконцептісінің аясына кіретін «Ақылды» және «Надан» концептілерінің семантикалық өрісі анықталды. Абайдың тілдік әлемінде «Ақылды» концептісі ақылды, ғалым, білімді, есті, ер, хаким сияқты т.б. лексемалары арқылы жарыққа шығып отырған. Ал «Надан» концептісі білімсіз, қырсық, шәргез, мақтаншақ, ақылсыз, қайғысыз сияқты т.б. лексемалармен берілген. Сонымен бірге «Ақылды» мен «Надан» концептілері түрлі атрибуттары арқылы мәнмәтіндік деңгейде көрініс тапқан. Абай белгілі бір лексемаға жалпыхалықтық тілдегіден басқа мағына үстеген кезде, кеңінен түсініктеме беріп, ұғымын тереңдетіп отырғаны анықталды. Бұл жағдайды біз ер – зат есімін талдау барысында анық байқадық. Абайдың көптеген өлеңдерінде «Ақылды» және «Надан» концептілері бір-біріне қарама-қарсы қойылып, мағыналары барынша терең әрі жан-жақты ашылған. Абай шығармашылығында концептілер өзара тығыз байланыста болғандықтан, оларды өзара байланыста қарап, кешенді түрде зерттеудің қажеттігі көрінді.

https://doi.org/10.48081/OKPD9476

2025

Выпуск 2

This paper explores the transformative nature of idioms , focusing on the commonly used vivid phrasal idioms which provide violence such as “killing two birds with one stone”, “take the bull by the horns”, “beat a dead horse”, “more than one way to skin a cat”, “bring home the bacon” and their transformed versions which promote peace such as “feeding two birds with one scone”, “take the flower by the thorns”, “water a dead plant”, “more than one way to peel a potato or orange”, “bring home the bagels” respectively. Examining the idioms through a mixed-method approach, the research employs quantitative analysis using a survey among master students from Al-Farabi Kazakh National University, corpora from Sketch Engine, Google Book Ngram Viewer and dictionaries, along with qualitative methodologies such as critical discourse analysis. The investigation seeks to answer key questions regarding the transformed forms of idioms promoting peace. The study contributes to filling gaps in research on transformed idioms while reading them in social networks, articles and while speaking, especially using idioms in proper way which might not be danger to society. Offering insights into linguistic innovation, education and digital communication patterns.

https://doi.org/10.48081/DYJN2655

2025

Выпуск 2

This article is devoted to the description of speech stereotypes of vocatives and appeals in different structural languages based on the material of English, Kazakh and Russian languages, taking into account their national and cultural characteristics. The relevance of the study of this work is determined by the need to study speech stereotypes of vocatives and appeals for modern communicative linguistics in order to identify the national specifics of the considered speech units in different structural languages, the importance of studying the communicative-pragmatic aspect of vocative statements, as well as the insufficient study of this type of speech acts in a comparative aspect on the material of English, Kazakh and Russian languages. In this article, for the first time, a comparative analysis of speech stereotypes of vocatives and appeals was carried out, their linguoculturological features of functioning in the dialogical texts of fiction were revealed, it was concluded that vocatives and appeals based on material from different structural languages reflect both universal features and national-cultural features of communication, which makes it possible to identify the features of the mentality of the compared ethnic groups and linguoculturological features of the functioning of these linguistic elements. The study of the structure of vocatives and appeals allows us to identify the schemes underlying the formulation of speech expressions, as well as their socio-cultural connotations.

https://doi.org/10.48081/LLXL7709

2025

Выпуск 2