Мақалада қазақ тілді медиамәтіндерде жиі кездесетін эпонимдердің лингвомәдени және прагматикалық сипаттамалары зерттеледі. Эпонимдер — тарихи тұлғаларға, мәдени құндылықтарға немесе географиялық нысандарға негізделген атаулар жүйесі ретінде, медиакеңістікте семантикалық әрі символдық жүктемесі бар тілдік бірліктер. Мақаланың басты мақсаты – эпонимдердің ұлттық сана мен мәдени жадыны қалыптастырудағы қызметін ғылыми тұрғыдан сипаттау. Эмпирикалық база ретінде 2020–2024 жылдары жарияланған ақпараттық сайттар, әлеуметтік желілер, мерзімді басылымдар мен телерадиобағдарламалардан100-ге жуық материал және 50-ден астам эпонимдік атау таңдалды. Зерттеу барысында контент-талдау, дискурстық және салыстырмалы-тарихи әдістермен қатар, лингвомәдениеттану тәсілдері қолданылды. Талдау нәтижелері эпонимдердің медиадискурстағы мағыналық-құрылымдық ерекшеліктерін, прагматикалық қызметтерін және мәдени-идеологиялық рөлін айқындауға мүмкіндік берді. Бұл мақалада эпонимдерді қазіргі ақпараттық кеңістікте тиімді қолдану жолдарын ұсына отырып, олардың тілдік репрезентациядағы орны мен әлеуетін ғылыми негізде талдайды

https://doi.org/10.48081/BGQF1999

2026

Выпуск 2

Лингвокультурология считается наукой, возникшей на стыке лингвистики и культурологии. В современном мире лингвистика рассматривается через призму антропоцентрического подхода. Во главе лингвокультурологии, как отдельное направление лингвистики, находятся следующие концепты: «человек – язык – культура». Настоящая статья посвящена анализу становления и развития лингвокультурологии как самостоятельной дисциплины антропоцентрического направления. В ней были описаны базовые понятия лингвокультурологии. Теоретическую основу исследования составляют труды отечественных и зарубежных учёных (Н. Ф. Алефиренко, В. А. Маслова, В. Н. Телия, Дж. Лакофф и др.). Цель исследования – определение и анализ теоретико-методологических основ лингвокультурологии, а также систематизация ключевых категорий и единиц культурно-языкового сознания. Основным методом является теоретико-методологический анализ, включающий обобщение и систематизацию научных подходов к определению лингвокультурологических единиц. В ходе анализа выявлены ключевые лингвокультурологические единицы – мифологические, паремиологические, фразеологические, метафорические, безэквивалентные и лакунизированные. Установлено, что данные единицы репрезентируют ценностно-смысловое пространство языка и отражают национально-культурные особенности мировосприятия. Основанием для ценностно-смыслового пространства языка являются культурологические категории, обозначаемые как ценности. Лингвокультура как наука позволяет нам понять, как формируются и передаются культурные ценности через язык, раскрывает механизмы репрезентации ментальных образов и национальной картины мира. Поэтому концептуальный образ мира вызывает высокий интерес исследователей.

https://doi.org/10.48081/BGQF2005

2026

Выпуск 2

Қазақ халқының салт – дәстүрімен, әдет – ғұрпы,тұрмыс – тіршілігімен тығыз байланыста өмірге келген өлең – жырлар әлемнің көптеген халықтарында бар екені белгілі. Аталмыш мақалада фольклотанушы ғалым Бккмұрат Уахатовтың қазақ халқының фольклорлық мұрасының басты жауһары халық өлеңдері туралы еңбектері қарастырылады. Ол қазақ халқының əдеби шығармашылығындағы осы бағытқа баса назар аударып, айрықша зерттеу жүргізген ғалым ретінде танылған. Сонымен қатар халық арасында ауыздан-ауызға тараған халық ауыз əдебиетінің бір саласы – қара өлеңдерді зерттеген еңбектері ғылыми тұрғыда талдауға түседі. Қазақтың қара өлеңдерінің жанрлық ерекшеліктері сараланып, бұған дейінгі зерттелу жайы айтылады. Аталмыш бейнелер мен символдар тек жеке поэтикалық құрылымдар ғана емес, сонымен қатар этноқұндылықтар жүйесінің құрамдас бөлігі ретінде ұлттың тарихи жадын жаңғырту мақсатында халық өлеңдері тек эмоционалды-психологиялық мазмұнда ғана емес, құрылымдық-поэтикалық тұрғыда да қарастыру аса маңызды. Бекмұрат Уахатовтың фольклорлық зерттеу функциясы арқылы оның іштей жіктей отырып,оларға алғаш анықтамалар берілуі, ерекшеліктері ескерілуі – бәрі, сөзжоқ, қазақ фольклортану ғылымының дамуына ерекше үлес ретінде қарастырылып,сипаттама жасалынады. Фольклорлық мәтіндер тарихи зерттеу әдісі негізінде қаралып, олардың эстетикалық қызметтері сараланады.Басқа зерттеу еңбектерде кездеспейтін халық өлеңдерінің зерттелу траекториясы алғаш рет кең түрде қарастырылып, өзіндік ғылыми ұстанымдарымен дәлеледенуі Бекмұрат Уахатов еңбегінің маңызын арттырады.

https://doi.org/10.48081/BGQF2014

2026

Выпуск 2

Бұл мақалада ақын Мәшһүр Жүсіп Көпейұлының діни дастандары, олардың мазмұндық және көркемдік ерекшеліктері қарастырылады. Діни дастандардың көтерген мәселесі, діни-адамгершілік құндылықтардың кейіпкер арқылы берілуі, олардың тәрбиелік маңызы басшылыққа алынады, діни сөздердің қолданылу ерекшелігі салыстырылады. Дін тақырыбына жазылған шығармалардың, діни дастандардың қазақ руханиятында атқарған рөлі анықталады. Ақынның дін арқылы сол замандағы өмірді, тарихи шындықты шебер бейнелеуі, адамның ішкі жан дүниесін діни тұрғыдан сипаттау, нәпсімен күресті көрсету, діннің қазақ қоғамындағы, қазақ руханиятындағы атқарған рөлі қарастырылады. Сондай ақ, мақалада өзге де ақындардың діни дастандары, олардың ақын Мәшһүр Жүсіп Көпейұлының діни дастандарымен ұқсастықтары мен айырмашылықтары сөз болады. Діни шығармалардың ағартушылық, тәрбиелік және рухани құндылық мәні қарастырылады. Дастандардың негізгі идеясы мен ондағы көтерілген мәселе, діни сюжеттер және пайғамбарлардың өмір жолы жайлы айтылады. Ақын дастандары Шәді Жәңгірұлы сияқты қазақтың белгілі ақынының діни еңбектерімен салыстырылып қарастырылады. Ақынның діни дастандарын тану мен талдау барысында авторды зерттеуге бағытталған әдіс, жеке туындыны, оның мазмұны мен нысанын зерттеу әдістемесі, мәтіндік талдау әдісі, салыстырмалы-типологиялық талдау секілді әдістер қолданылады. Нәтижесінде мақалаға өзек болып отырған діни дастандардың мазмұндық және көркемдік ерекшеліктері мен діни-адамгершілік құндылықтары, сондай-ақ қазақ қоғамындағы діннің орны мен оның әдебиетіміздегі көрінісі анықталады.

https://doi.org/10.48081/BGQF2000

2026

Выпуск 2

In analyzing Askar Egeubaev is work literary criticism not only gives an aesthetic assessment of the work of art, but also analyzes how the depicted reality of life has turned into artistic reality, explains its essence, identifies and gives direction to the current peculiarities of literary life. The national character of Askar Egeubaev is poetics is a special feature of the poet is work. He is a great poet who has been able to show himself in this regard in every possible way. He is a patriotic poet, and he says about the patriotism problems in his works, connecting his great humanity, who bowed heads before his native land and people, their customs and traditions, with national ideas in his poems. One of the differences between literary criticism in his work and the history of literature is that it analyzes today is works and evaluates them from the point of view of the modern era requirements. Although criticism arose in ancient times, for a long time it could not go beyond the author is direct liking or disliking of a work of art, and as the literature genre began to develop the goals and tasks of literary criticism also became stronger. Also, the history of the birth and development of Askar Egeubayev is critical thinking was different in each period and literature. The article not only talks about the poet is great respect for the Kazakh people and their life principles, great personalities, sacred language and land, but also emphasizes that it is an exemplary and moral act. In general, it is worth mentioning that the issue of patriotism in the poet is poetry makes a great contribution to the education of the next generation.

https://doi.org/10.48081/BGQF1980

2026

Выпуск 2

Every work born from the pen of the talented writer Zhūsipbek Aymauytuly captivates with its artistic power — with its unique thought patterns, relevant emotional intensity, and profound philosophical understanding and taste about life. In the novels Kartkoja and Akbilek, the life histories of the village boy Kartkoja and the village girl Akbilek — their growth paths to becoming devoted children of their nation who understand the sorrows and joys of their people — and the creative mastery of Zh.Aymauytuly in transforming these into artistic works are thoroughly analyzed. Similarly, the role and place of Zhūsipbek Aymauytuly in the formation of Kazakh prose are discussed. The writer’s artistic and ideological pursuits and contributions to the development of psychological prose are examined. Based on the novels Kartkoja and Akbilek, the new genre and stylistic features of Kazakh prose are identified, and the writer’s significance in literary history is scientifically evaluated. Zh. Aymauytuly’s skill in revealing social and life phenomena, the nuances of space and character nature in a deep psychological aspect, is analyzed. The relationship between the protagonist, who forms the basis of the artistic work, and their artistic image is distinguished, and the balance between life reality and artistic truth is considered from the perspective of literary craftsmanship. In particular, scientific and cognitive research is conducted on Zh. Aymauytuly’s artistic efforts to turn the real-life character Kartkoja into an artistic image, and on the writer’s mastery in truthfully portraying the realities of the era and the spirit of the time through the image of Akbilek, skillfully using every stroke and detail in the narrative.

https://doi.org/10.48081/BGQF1974

2026

Выпуск 2

Зерттеуде Қазақстан мен АҚШ әлеуметтік медиасының лингвистикалық экологиясы салыстырылып, цифрлық коммуникацияның тілдік нормаларға, лексикалық өзгерістерге және синтаксистік түрленімдерге ықпалы талданады. Аралас әдіс қолданылды: Google Forms арқылы жиналған сауалнама деректері әлеуметтік желідегі мәтіндермен (пост, пікір, чат) бірге қарастырылып, сандық жауаптар жиілік пен пайыз бойынша есептелді, ал ашық жауаптардан қайталанып кездесетін негізгі тақырыптар анықталды. 14–45 жас аралығындағы 135 қазақстандық қолданушының жауабы сленг, аббревиатура, пунктуация, эмодзи, кірме сөз және код ауыстыру құбылыстарын сипаттайды. Нәтижелер әлеуметтік желіні респонденттердің көбі достарымен байланыс пен жаңалық оқу үшін қолданатынын, орфография мен пунктуацияны маңызды деп санайтынын, алайда кейде қысқартулар мен аралас тіл қолданысын таңдауға бейім екенін көрсетті. АҚШ дискурсында lol, omg, idk тәрізді интернет-сленг, мем және хэштегтер прагматикалық қызмет атқарады. Зерттеу цифрлық ортада тілдік тепе-теңдікті сақтау үшін білім беру, тіл саясаты және білім беру деңгейінде практикалық кеңестер ұсынады. Платформа таңдауы бойынша WhatsApp, Instagram, YouTube, Telegram және TikTok алдыңғы орында. Тілдік экология үшін норма мен инновацияның тепе-теңдігін сақтауды, мектеп пен ЖОО-да цифрлық жазылым мәдениетін жүйелі оқытудың қажеттілігін көрсетеді.

https://doi.org/10.48081/BGQF2012

2026

Выпуск 2

Фольклорлық туындылар – халық даналығы мен мәдени-философиялық танымын танытатын қазақ тарихы мен мәдениеттануын зерттеудің қайнар бұлағы. Қазақ фольклорында халқымыздың тұрмыс-тіршілігі, өмірі, рухани болмысы мен ойлау жүйесі көрініс тауып, сол арқылы ұлттық дүниетанымның болмысын зерделеуге болатыны анық. Тарихта болған қоғамдық, әлеуметтік құбылыстарды қамтыған қазақ халқының ертеден келе жатқан өзіне тән дүниетанымы мен әдет-ғұрпын айғақтайтын фольклорлық мәдени мұралары халықтың рухани қазына тірегі болары анық. Мақаланың негізгі мақсаты – Е.Тұрсыновтың ғылыми тұжырымдары негізінде қазақ тұрмыс-салт ертегілерінің генезисін, ауыз әдебиет жасаушылардың байырғы өкілдерінің атқаратын рөлін және Қорқыт бейнесінің түркі дүниетанымындағы орнын кешенді түрде талдау арқылы қазақ халқының фольклор мұрасының этногенездік негіздерін айқындау. Мақалада қазақ фольклорының қалыптасу арналары мен генезис мәселелері білгір ғалым, талантты фольклортанушы Е.Тұрсынов еңбектері негізінде қарастырылады. Зерттеу барысында қазақ тұрмыс-салт ертегілерінің шығу тегі, қазақ ауыз әдебиетінің байырғы өкілдері және олардың этномәдени дүниетаныммен байланысы талданады. Сондай-ақ Қорқыт бейнесінің түркі фольклорындағы орны, оның мифологиялық және тарихи сипаты, рухани-мәдени мәні зерделеніп, қазақ болмысының дүниетанымдық негіздерімен сабақтастығы айқындалады. Мақалада фольклорды этногенездік үдерістерімен байланыстыра қарастыру арқылы қазақ халқының рухани мұрасының терең тарихи тамырлары көрсетіледі.

https://doi.org/10.48081/BGQF2010

2026

Выпуск 2

В статье представлен конвенциональный интермедиальный анализ романа и фильма «Мустафа Шокай» Ермека Турсунова. Цель исследования – выявить особенности авторского стиля и семиотические трансформации при переходе от литературного текста к кинематографической адаптации. Методология опирается на конвенциональный интермедиальный и интертекстуальный подходы, а также на декодировку вербальных, визуальных и звуковых систем. В работе анализируются жанровые особенности киноромана, хронотоп, мотивы пути, голода и разрушения традиционного уклада. Показано, что фильм не только сохраняет ключевые смысловые структуры романа, но и переводит их в визуально-звуковой язык кино, усиливая эмоциональное воздействие за счёт монтажа, поляризации музыкальных кодов и т.п.. Особое внимание уделяется трансформации любовной линии, пространственной динамики и номинаций персонажей. Научная новизна исследования заключается в разработке алгоритма конвенционального интермедиального анализа, применимого в литературоведении и киноведении, с учётом специфики казахстанского киноромана и национально-исторического контекста. Практическая значимость связана с возможностью использования результатов в образовательных программах по литературе, кино и культурологии, а также в исследованиях интермедиальных адаптаций и проблем культурной памяти в постсоветском пространстве.

https://doi.org/10.48081/BGQF2002

2026

Выпуск 2

This article analyzes the use of folklore traditions and motifs characteristics of folk oral literature in the formation of mythological images in the legacy of Mashhur Zhusup Kopeev. The study examines the ways in which these characters rise from traditional folklore types to the author's artistic level to reflect mythological imagery in the poet's heritage. The symbolic meaning of mythological images, their connection with national identity, and manifestations of ancient mythological consciousness are revealed. Attention is paid to the plot motifs in the writings of Mashhur Zhusup, which were developed according to Eastern folklore. The fact that the poet transforms these elements through his personal thoughts and style to create new artistic images is shown through examples from specific works. The analysis focuses on the sacral characteristics of the Baiterek and water (spring) images, as well as folkloric and mythological representations of the mythological characters Aidahar(dragon) and giant (dau), as found in the recorded text "The Ignorance of Two Kings" and in the authorial work "Mysterious Poem about contentment". The study provides a comprehensive analysis and identifies similarities in shared images and thematic motifs within the folklore of Eastern peoples. Mashhur Zhusup Kopeev's attitude toward folklore and its continuity with the oral tradition should be considered one of the most important problems of modern folklore studies. By focusing on the author's use of folklore elements within a mythological-symbolic system, this issue is considered a foundation for further research. Research in this direction allows for a deep understanding of the continuity between folklore tradition and the author's worldview.

https://doi.org/10.48081/BGQF2013

2026

Выпуск 2