This article is devoted to a comprehensive linguistic analysis of Kazakh-language business contracts from the perspective of pragmalinguistics, speech act typology, and discourse analysis. The empirical basis of the study comprises a corpus of 25 official contracts concluded in Kazakhstan between 2015 and 2023. These documents cover a wide range of business interactions — from goods supply and service agreements to cooperation protocols and international contracts. The materials were collected from open governmental and commercial sources, as well as provided by partner organizations. The object of analysis is the texts of Kazakh-language contracts operating within the framework of official-business and institutional discourse. The subject of the study includes speech acts realized in these texts, their pragmatic functions, typology, and characteristic linguistic means. The research aims to identify the specifics of implementing directive, commissive, and declarative speech acts in the Kazakh business language. By applying the methods of pragmalinguistics, discourse analysis, and corpus-based research, the author identifies stable linguistic strategies aimed at regulating the behavior of parties, fixing obligations, and expressing legally significant intentions. It is established that directive acts are mainly expressed through modal constructions, commissive acts — via verbs of obligation and commitment, and declarative acts — through volitional and normative forms. Special attention is paid to the linguistic means of expressing performativity, obligatoriness, and normativity in Kazakh contract discourse. The results of the analysis allow us to speak of the formation of a pragmatic model of Kazakh-language contract discourse, which combines universal features of legal communication with national and linguistic specificity. This model ensures a high degree of formalization, precision, and legal validity of institutional interaction

10.48081/BGQF1768

2026

Выпуск 1

The research work provides a comparative view of the established stable phrases related to the birth of a child in the Kazakh and Turkish languages. The article examines their linguistic nature and ethnographic content, determined their place in the culture of each nation. The main purpose of the work is to reveal the ethnographic meaning of stable expressions used in Kazakh and Turkish in connection with the child. Phraseologisms referring to the period from a baby's birth to their first steps were taken as the object of study. In addition, various stable phrases related to the baby and wishes of blessings addressed to the child were also taken into account. It was established that each phraseological unit of ethnographic significance in the Kazakh language has a semantic or structural identity in the Turkish language. As a result of the conducted study, ethnographic common features and distinctive traits in the traditions of the Kazakh and Turkish people were revealed, and it was concluded that «stable expressions in relation to a child, along with similarities, also have their own differences».

10.48081/BGQF1774

2026

Выпуск 1

ХХ ғасырдың алғашқы ширегінде қазақ жазба әдебиеті қалыптасу кезеңін бастан өткізді. Ел әдебиетіндегі дәстүр сабақтастығы жалғасып, жаңашылдық Абай поэзиясынан бастау алды. Абай поэзиясының жаңалығы мен жаңашылдығы Алаш әдебиеті өкілдерінің шығармашылығымен сабақтасып, әдеби үдеріс жанданды. Бұл зерттеудің мақсаты – Абай дәстүрі негізінде кейінгі кезеңдегі әдеби үдерістің көркемдік даму сипаты, поэтикалық қызметі мен жанрлық ізденістеріне қатысты талдаулар ұсыну. Бұған қол жеткізу үшін мұқият оқу әдісі, салыстырмалы әдіс, аналитикалық-синтетикалық әдіс, поэтикалық талдау әдістері арқылы Ахмет Байтұрсынұлы, Міржақып Дулатұлы, Сәбит Дөнентаев, Сұлтанмахмұт Торайғыров, Мағжан Жұмабайұлының өлеңдері жан-жақты талданады. Зерттеу нәтижесі әдеби дәстүр мен көркемдік даму арналарын негіздеу, Абайдан кейінгі кезеңдегі әдеби үдерістің даму кезеңдерін мазмұндық, идеялық, жанрлық, стильдік ерекшеліктеріне қарай топтастыру, Абай дәстүрі негізінде философиялық-эстетикалық, әдеби поэтика, көркемдік формалар мен идеялық ықпалдастық орнату, Алаш әдебиетінің өкілдері ел әдебиетіндегі аллегориялық сипаттағы поэтикалық туынды, ағартушылық идея, әдеби қарсылық, реалистік, сатиралық образ, идеялық, риторикалық, құрылымдық, көркемдік формалар мен поэтикалық ойларды ықшамдап жеткізгенін, жаңа жанрлық ізденістерге жол ашқанын айқындау, өлеңнің ішкі мазмұнын тереңдетіп, сыртқы формасын ықшамдау, поэзияны әдеби ағартушылық, отарлаушы империяға әдеби қарсылық ретінде оқырман санасында интерпретациялау арқылы поэзияға терең ұлттық мағына үстеу, әдеби дәстүр жалғастығы мен көркемдік даму, әдеби үдеріс белгілеліріне сілтеме жасау үшін қолданылатынын көрсетті. Мақала авторы бұл зерттеу ХХ ғасыр басындағы әдеби дәстүр мен әдеби үдеріс, көркемдік даму бағыттарын тереңдете зерттеуге үлес қосады деп үміттенеді.

10.48081/BGQF1752

2026

Выпуск 1

Настоящая статья посвящена лингвистическому анализу казахстанских рекламных слоганов, функционирующих в медиапространстве, с акцентом на когнитивно-прагматические и стилистические стратегии речевого воздействия. Объектом исследования выступает рекламный слоган как минимальная дискурсивная единица с высокой прагматической и семиотической нагрузкой. В центре внимания – структура, функции и культурная маркированность рекламных сообщений в локальном медиадискурсе. Методологическую основу составляют когнитивная, прагма- и медиалингвистика, дискурс-анализ и элементы ритмической поэтики. Исследование носит междисциплинарный характер, опираясь на синтез лингвостилистических и когнитивно-семиотических подходов. Эмпирическую базу составил корпус из 100 слоганов, актуальных в Казахстане в 2023–2025 гг., отобранных с различных платформ (наружная реклама, интернет, ТВ, соцсети). В анализе выделены ключевые стратегии: инклюзивное обращение с местоимениями («сен», «біз»), имплицитные и эксплицитные директивы, минимализм с императивами и эллипсисом, метафоризация понятий «мечта», «выбор», «действие», ритмико-семантические приёмы (симметрия, троичность, аллитерация), фреймовая организация сценариев (успех, рост, безопасность, будущее). Особое внимание уделено прагматической нагрузке: побуждению, соучастию, идентификации, апелляции к культурному коду. В ряде случаев прослеживается связь между лингвистической формой и ценностной позицией бренда. Подчёркнута значимость визуально-вербального единства. Результаты показали, что современный казахстанский слоган – это мультимодальное когнитивное событие, сочетающее речевое воздействие, эстетическую структуру и социокультурную релевантность. Выводы подтверждают высокую адаптивность рекламного дискурса к локальным кодам, его креативность, функциональную ёмкость и способность вызывать эмоционально-когнитивный отклик. Представленные данные обладают научной и практической значимостью и могут использоваться в изучении медиадискурса, разработке рекламных стратегий и преподавании когнитивной и медиалингвистики.

10.48081/BGQF1766

2026

Выпуск 1

В статье рассматривается многочисленная группа глаголов речи. Целью статьи является исследование глаголов, вводящих прямую речь, на материале художественного произведения. Данная лексико-семантическая группа слов анализируется на материале романа И.А. Гончарова «Обломов». Речевая характеристика персонажа является одним из средств создания художественного образа. Семантика глаголов, вводящих прямую речь, определяется общим смыслом текста, который высвечивает определенные значения слов, эстетически воздействующих на читателя, соответствующих той или иной ситуации. Авторами статьи использовались различные методы исследования: анализ и синтез при распределении по лексико-семантическим группам глаголов речи, эмоций и чувств, движения и дальнейшем объединении их в одну группу глаголов, вводящих прямую речь. Применялся метод интерпретации данных для толкования значений глаголов речи. Классификация как ведущий структурный метод позволил определить структурно-системное устройство глаголов, вводящих прямую речь. Авторами определено, что значение эмоционального состояния и значение движения у глаголов являются основными, номинативными, а значение говорения в них является производным. В результате исследования авторы пришли к выводу о пересекающемся характере лексико-семантических групп глаголов речи, так как они интенсивно обрастают переносными значениями и обладают многозначностью.

10.48081/BGQF1776

2026

Выпуск 1

Бұл мақалада белгілі қазақтың ақыны, ойшылы, фольклортанушысы, шығыстанушысы Мәшһүр Жүсіп Көпейұлының шығармаларындағы көркемдеуіш құралдардың бірі – эпитет қарастырылды. Бұл мақалада Мәшһүр Жүсіп шығармаларындағы «ақ», «алтын», «асыл», «қара» ұғымдарының (эпитеттердің) қолданылуына көңіл бөлінген. Сонымен қоса өз заманына дейін және қатарлас өмір сүрген ақындар мен ғалымдардың т. б. шығармаларында осы ұғымдардың (эпитеттердің) қолданылуы салыстыра зерттелді. Атап айтқанда: Жүсіп Баласағұн, Шалкиіз, Доспамбет, Бұқар, Үмбетей, Шал, Махамбет, Абай, Ғабдолла Тоқай т. б. Белгілі бір баламаны пайдалануда әр ақынның, соның ішінде Мәшһүр Жүсіптің әрі дәстүр тағылымын, әрі өзіндік ізденісті шебер ұштастырып отырғанын көреміз. Мұндай үндестік, сабақтастық тек көркем әдебиеттің ажарлау құралдарынан ғана емес, сонымен байланысты тұспалдау үлгілерінен де көрінуі – бәрі кез келген ұлт әдебиетін басқа да әдебиеттермен байланыстырумен және белгілі бір ақын шығармашылығын жеке қарастырумен шектелмей, оның өзіне дейінгілер және өз тұстастары дәстүрімен белгілі бір үндестікте, сабақтастықта болғанына зер салып отыру керектігін айқындата түседі. Көркем әдебиеттің ажарлау құралдарын қолдану аясындағы ақын стилін, стиль танытудағы бейнелілік мәнін көрсетеді.

10.48081/BGQF1750

2026

Выпуск 1

Мақалада Серік Елікбайдың «Мәшһүрдің мұңы» романының идеялық-көркемдік тұрғыда жетістіктері қарастырылды. «Мәшһүрдің мұңы» романы қазіргі тарихи роман ретінде, Мәшһүр Жүсіп бейнесі көркемдік тұлға тұрғысынан талданды. Мәшһүр Жүсіп бейнесіне бұған дейін арнайы шығарма жазылмағандығы, тек Д. Әбілевтің «Сұлтанмахмұт» роман-трилогиясында (1965-1971) Сұлтанмахмұт айналасындағы зиялы, озық ойлы кейіпкерлер қатарында берілгендігі мақаланың өзектігін айқындайды. Кеңес дәуірінен бері жазылған тарихи романдарға шолу жасалды. Тарихи романдардың құндылықтары туралы ғалымдар пікірлері келтірілді. Тарихи шығарманың қоғамдағы қызметі, мақсаты мен міндеті халықтың болашаққа деген идеяларымен сабақтасатындығы айтылды. Әдебиеттегі көркем бейне мен тарихи шығарманың тұтастануы келесі кезең жадын қалыптастыру үшін қажет екендігіне назар аударылды. Мақалада «Мәшһүрдің мұңы» романындағы Мәшһүр Жүсіп бейнесінің басқа да сол кездегі тарихи тұлғалардың, Абай, Біржан сал, Ақан сері, Сыздық сұлтан, Шаһмардан Ибрагимов, Науан хазірет, Татарстандағы Маржани, Әлихан Бөкейханов, Радлов, Сәтбаев, Сұлтанмахмұт бейнелерімен байланыста сомдалғаны, осы кейіпкерлер арқылы қазақтың тарихы, әдебиеті, бостандығы, жері, ел болу мәселесі жинақы композицияда баяндалғаны сөз болады. Мақалада жазушылық шеберлікті айқындайтын психологиялық параллелизм, метафоралық эпитеттер, теңеулер, метафоралық тіркестерге мысалдар келтірілді. Кілт сөздер: тарихи тұлға, тарихи роман, ұлттық мінез, жазушылық шеберлік, шығарма көркемдігі.

10.48081/BGQF1764

2026

Выпуск 1

Мақалада тіл мен мәдениеттің өзара сабақтастығы лингвомәдениеттанымдық тұрғыдан қарастырылады. Тілдің тек қатысымдық құрал ғана емес, ұлттық дүниетанымды, тарихи жадты, рухани және мәдени құндылықтарды сақтайтын әрі ұрпақтан ұрпаққа жеткізетін әлеуметтік-мәдени феномен ретіндегі қызметі айқындалады. Зерттеуде отандық және шетелдік ғалымдардың еңбектеріне сүйене отырып, тіл мен мәдениет байланысын зерделеудің теориялық-әдіснамалық негіздері жүйеленеді. Лингвомәдениеттанудың қалыптасуы мен дамуына қатысты негізгі ғылыми тұжырымдамаларға шолу жасалып, лингвомәдениеттанымдық бірліктердің мәні, семантикалық құрылымы және мәдени ақпаратты жеткізудегі рөлі талданады. Мақаланың негізгі өзегі ұлттық-мәдени мазмұнға ие тілдік бірліктердің типологиясын айқындауға бағытталады. Зерттеушілер ұсынған жіктеулер салыстырмалы түрде талданып, олардың ортақ және ерекшелік белгілері жүйелі түрде сараланады. Соның нәтижесінде лингвомәдениеттанымдық бірліктердің түрлері ғылыми тұрғыда сипатталады. Аталған тілдік бірліктердің ұлттық мәдени кодты танып-білудегі маңызы негізделеді. Зерттеу нәтижелері тіл мен мәдениеттің өзара ықпалдастығын тереңірек түсінуге, ұлттық дүниетанымды тілдік деректер арқылы көрсетуге және лингвомәдениеттанудың теориялық базасын кеңейтуге мүмкіндік береді. Мақала материалдары лингвомәдениеттану, мәдениетаралық коммуникация және тіл оқыту теориясының өзекті мәселелерін зерттеуде ғылыми-тәжірибелік мәнге ие болып, тілдік бірліктердің мәдени және танымдық рөлін жан-жақты ашуға септігін тигізеді.

10.48081/BGQF1753

2026

Выпуск 1

This study explores the representation of the conceptual metaphor HUMAN IS ANIMAL in Russian and German media discourse. Zoomorphic metaphors highlight perceived human traits by projecting qualities associated with various animals, thus intensifying emotional and evaluative meanings. This study combines cognitive linguistics and elements of critical discourse analysis to examine how animal metaphors are used to frame human characteristics, social identities and ideological stances, serving as powerful cognitive and rhetorical devices. It utilizes two parallel corpora of journalistic and political media texts in Russian and German, collected over the past decade. Findings indicate both commonalities and divergences between Russian and German cultures as expressed by means of conceptual metaphor: Russian media favor metaphors involving domestic animals and insects, reflecting cultural narratives of loyalty and industriousness, whereas German media predominantly employ wild and aquatic animal metaphors, evoking notions of freedom, strength and adaptability. Wild animal metaphors, including predators and artiodactyls, feature prominently in both corpora but vary in specific exemplars and connotations. The study underscores the role of metaphor in mediating political persuasion and shaping cultural representations, demonstrating the intricate interplay of universality and cultural specificity in metaphorical conceptualizations of humans within media discourse.

10.48081/BGQF1748

2026

Выпуск 1

Мақалада заман ағымына қарай дамып отырған туризм саласына топонимдердің қосатын үлесі, жасайтын қызметі теориялық тұрғыдан атап көрсетіледі. Топонимдердің қызметі, негізінен, танымдық бағыттағы туризмге қажеттілік тудырып отыр. Белгілі бір аймақты аралауға келген саяхатшы ол өңірдің табиғатын ғана тамашалап кетпейді, оның тарихына, географиясына, жүріп өткен жолдарындағы жер-су аттарына қызығушылық танытады. Туристерге жергілікті жердегі топонимдердің этимологиясын ашып көрсетсе, олардың жер туралы, ел туралы, атау жасауда қолданған тіл байлығы туралы, дүниетанымы мен кәсібі туралы танымдық ақпараттар алып қайтуы анық. Қазақ сияқты көшпелі мал шаурашылығымен айналысқан елдер әр табиғи нысанның ерекшелігін ескере отырып атау беруге тырысқан. Әр топоним өзі белгілеп тұрған жер бедерін дәл сипаттап, нақты ұғым тудыра алады. Отырықшы елдер сияқты антротопонимдерді, саяси, діни атауларды көп қолданбаған. Атау бойындағы кумулятивті түрде жинақталып жатқан мол ақпарат келген саяхатшының танымдық қажеттілігін толық қанағаттандырады деп ойлаймыз. Осы мәселелер мақаланың өзектілігін тудырады. Зерттеудің мақсаты – Шығыс Қазақстан облысында туризмді дамыту үшін қажетті алғышарттардың бірі болып табылатын туристік бағыттарды сипаттап көрсететін кешенді тілдік-танымдық жолнұсқау-анықтамалықты әзірлеу жолдарын көрсету. Өлкеге келген саяхатшыларға бағыт-бағдар беретін шағын буклет жолнұсқаулардан гөрі, олардың танымдық қызығушылығына қажетті кешенді жолнұсқау жасап ұсыну мақаланың жаңалығы болады.

10.48081/BGQF1758

2026

Выпуск 1