The article analyzes the concept “жүрек” (heart), objectified by anthropomorphic features, presented in the works of Abai Kunanbayev. The questions about the expression of the concept “heart” in the linguistic picture of the world, its translation was considered by linguists, however the degree of its equivalence was not deeply determined from the perspective of translation studies. In this regard, the scientific purpose of the research is to convey the concept “жүрек” (heart) from Kazakh into Russian, English through the examples analyzed in the article, the importance of revealing the degree of its equivalence. During the discussion of the article, Abai’s works are considered as original texts, translations of the words of edification in Russian by S. Sanbayev, R. Seisenbayev and K. Serikbayeva, E. Zhumagul, texts in English by R. McKane, J. Burnside, S. Geoghegan are analysed. According to the translations of the poems S. Tleubayev, L. Ozerov, Yu. Kuznetsov, M. Dudin, M. Adibayev, etc. in Russian and English translation versions of T. Botting, O. Shartse, Z. Auezova, A. Issemberdiyeva, R. Kudabayeva are considered. As a result of the research, the authors of the article state that, in addition to determining the degree of equivalence in the translation of Abai’s works, the study of poems of the author’s works directly translated from Kazakh-to-English goes beyond the step-by-step translation in Kazakh translation studies. The translation features of the concept “жүрек” (heart) studied in the article are carried out using the comparative method, and the analysis is made based on the equivalence theory of V.N. Komissarov. Abai is a world-famous person, there are sufficient number of translations of his works into Russian and English languages, however, clarifying the peculiarities of translation versions will make a great contribution to the field of Kazakh translation studies.

https://doi.org/10.48081/BGQF1978

2026

Выпуск 2

Бұл мақалада тәуелсіздік кезеңіндегі қазақ прозасындағы гуманистік дүниетанымның көркемдік көріністері қарастырылады. Қазақ әдебиетінің осы жаңа кезеңінде қаламгерлер адам мен қоғам, рух пен сана, мораль мен жауапкершілік мәселелерін тереңнен толғап, көркемдік ізденістердің жаңа формаларын ұсынды. Зерттеудің өзектілігі тәуелсіздік алғаннан кейінгі қоғамдық-саяси өзгерістердің әдебиетке әсері мен гуманизм идеясын жаңаша пайымдауға ұмтылысынан туындайды. Бұрынғы кезеңдерде гуманизм көбіне әлеуметтік әділетсіздікке қарсылық түрінде көрінсе, қазіргі прозада бұл ұғым экзистенциалдық, рухани, философиялық деңгейге көтеріледі. Мақаланың дереккөзі ретінде Н. Ораздың «Сол бір тылсым түн», Т. Нұрмағамбетовтың «Келін», Т. Ахметжанның «Мұң», Лира Қоныстың «Мәңгілік сағыныш» атты әңгімелері алынды. Бұл шығармалар көркемдік тәсілі, тақырыптық-идеялық мазмұны жағынан бір-бірінен ерекшеленсе де, ортақ гуманистік идеяға негізделеді. Зерттеу барысында әдеби-теориялық, мәтіндік, мазмұндық және философиялық-эстетикалық талдау әдістері қолданылды. Әсіресе кейіпкерлердің ішкі жан дүниесіне үңілу, авторлық ұстаным мен астарлы мағынаны ашу негізгі назарда болды. Зерттеу нәтижесінде аталған прозалық туындыларда гуманизм идеясы тұлғаның ар-ожданы, рухани дағдарысы, ішкі жалғыздығы мен үміт іздеуі арқылы көркемдік тұрғыда берілгені анықталды. Қоғам мен адам арасындағы тартыс, моральдық таңдаулар, өткен мен бүгіннің байланысы арқылы жазушылар ұлттық болмысты да, жалпыадамзаттық құндылықтарды да қатар қозғайды. Жазушылар өз шығармаларында оқырманды ойлануға, қоғам алдындағы, адам алдындағы жауапкершілікті сезінуге жетелейді.

https://doi.org/10.48081/BGQF1977

2026

Выпуск 2

В статье рассматриваются аспекты невербальных средств коммуникации, где особое внимание уделяется языку жестов, мимики и телодвижений в контексте политической коммуникации. Вопросы невербальной коммуникации всесторонне стали рассматриваться с шестидесятых годов XX века, о чем свидетельствуют труды, приведенные в данной работе. Цель работы заключается в выявлении соответствия интенции вербальной речи казахстанского политика с невербальными сигналами в ходе интервью c независимым журналистом. В качестве материала было использовано интервью экс-акима Восточно-Казахстанской области Даниала Кенжетаевича Ахметова с журналистом Асхатом Ниязовым. Для анализа материала были применены описательный метод, наблюдение и сравнение. На основе анализа невербальных сигналов, таких как выражение лица, положение рук, интонация и темп речи, авторы приходят к выводу о значительности влияния этих средств на восприятие информации и о возможных коммуникативных интенциях и эмоциональном состоянии политика. В статье также описываются жесты как формы вербальной и невербальной коммуникации, в том числе жесты доверия, приказа и принуждения, а также влияние культурных различий на восприятие невербальных средств общения. На основе наблюдения были зафиксированы базовые эмоции политика в соответствии с системой кодирования лицевых движений (СКЛиД) Пола Экмана. Приведенный анализ по мнению авторов подтверждает необходимость применения холистического подхода при изучении невербальных средств коммуникации для выявления скрытых паттернов политического дискурса.

https://doi.org/10.48081/BGQF1981

2026

Выпуск 2

Мақалада қазақ тілді медиамәтіндерде жиі кездесетін эпонимдердің лингвомәдени және прагматикалық сипаттамалары зерттеледі. Эпонимдер — тарихи тұлғаларға, мәдени құндылықтарға немесе географиялық нысандарға негізделген атаулар жүйесі ретінде, медиакеңістікте семантикалық әрі символдық жүктемесі бар тілдік бірліктер. Мақаланың басты мақсаты – эпонимдердің ұлттық сана мен мәдени жадыны қалыптастырудағы қызметін ғылыми тұрғыдан сипаттау. Эмпирикалық база ретінде 2020–2024 жылдары жарияланған ақпараттық сайттар, әлеуметтік желілер, мерзімді басылымдар мен телерадиобағдарламалардан100-ге жуық материал және 50-ден астам эпонимдік атау таңдалды. Зерттеу барысында контент-талдау, дискурстық және салыстырмалы-тарихи әдістермен қатар, лингвомәдениеттану тәсілдері қолданылды. Талдау нәтижелері эпонимдердің медиадискурстағы мағыналық-құрылымдық ерекшеліктерін, прагматикалық қызметтерін және мәдени-идеологиялық рөлін айқындауға мүмкіндік берді. Бұл мақалада эпонимдерді қазіргі ақпараттық кеңістікте тиімді қолдану жолдарын ұсына отырып, олардың тілдік репрезентациядағы орны мен әлеуетін ғылыми негізде талдайды

https://doi.org/10.48081/BGQF1999

2026

Выпуск 2

Лингвокультурология считается наукой, возникшей на стыке лингвистики и культурологии. В современном мире лингвистика рассматривается через призму антропоцентрического подхода. Во главе лингвокультурологии, как отдельное направление лингвистики, находятся следующие концепты: «человек – язык – культура». Настоящая статья посвящена анализу становления и развития лингвокультурологии как самостоятельной дисциплины антропоцентрического направления. В ней были описаны базовые понятия лингвокультурологии. Теоретическую основу исследования составляют труды отечественных и зарубежных учёных (Н. Ф. Алефиренко, В. А. Маслова, В. Н. Телия, Дж. Лакофф и др.). Цель исследования – определение и анализ теоретико-методологических основ лингвокультурологии, а также систематизация ключевых категорий и единиц культурно-языкового сознания. Основным методом является теоретико-методологический анализ, включающий обобщение и систематизацию научных подходов к определению лингвокультурологических единиц. В ходе анализа выявлены ключевые лингвокультурологические единицы – мифологические, паремиологические, фразеологические, метафорические, безэквивалентные и лакунизированные. Установлено, что данные единицы репрезентируют ценностно-смысловое пространство языка и отражают национально-культурные особенности мировосприятия. Основанием для ценностно-смыслового пространства языка являются культурологические категории, обозначаемые как ценности. Лингвокультура как наука позволяет нам понять, как формируются и передаются культурные ценности через язык, раскрывает механизмы репрезентации ментальных образов и национальной картины мира. Поэтому концептуальный образ мира вызывает высокий интерес исследователей.

https://doi.org/10.48081/BGQF2005

2026

Выпуск 2

Every work born from the pen of the talented writer Zhūsipbek Aymauytuly captivates with its artistic power — with its unique thought patterns, relevant emotional intensity, and profound philosophical understanding and taste about life. In the novels Kartkoja and Akbilek, the life histories of the village boy Kartkoja and the village girl Akbilek — their growth paths to becoming devoted children of their nation who understand the sorrows and joys of their people — and the creative mastery of Zh.Aymauytuly in transforming these into artistic works are thoroughly analyzed. Similarly, the role and place of Zhūsipbek Aymauytuly in the formation of Kazakh prose are discussed. The writer’s artistic and ideological pursuits and contributions to the development of psychological prose are examined. Based on the novels Kartkoja and Akbilek, the new genre and stylistic features of Kazakh prose are identified, and the writer’s significance in literary history is scientifically evaluated. Zh. Aymauytuly’s skill in revealing social and life phenomena, the nuances of space and character nature in a deep psychological aspect, is analyzed. The relationship between the protagonist, who forms the basis of the artistic work, and their artistic image is distinguished, and the balance between life reality and artistic truth is considered from the perspective of literary craftsmanship. In particular, scientific and cognitive research is conducted on Zh. Aymauytuly’s artistic efforts to turn the real-life character Kartkoja into an artistic image, and on the writer’s mastery in truthfully portraying the realities of the era and the spirit of the time through the image of Akbilek, skillfully using every stroke and detail in the narrative.

https://doi.org/10.48081/BGQF1974

2026

Выпуск 2

Зерттеуде Қазақстан мен АҚШ әлеуметтік медиасының лингвистикалық экологиясы салыстырылып, цифрлық коммуникацияның тілдік нормаларға, лексикалық өзгерістерге және синтаксистік түрленімдерге ықпалы талданады. Аралас әдіс қолданылды: Google Forms арқылы жиналған сауалнама деректері әлеуметтік желідегі мәтіндермен (пост, пікір, чат) бірге қарастырылып, сандық жауаптар жиілік пен пайыз бойынша есептелді, ал ашық жауаптардан қайталанып кездесетін негізгі тақырыптар анықталды. 14–45 жас аралығындағы 135 қазақстандық қолданушының жауабы сленг, аббревиатура, пунктуация, эмодзи, кірме сөз және код ауыстыру құбылыстарын сипаттайды. Нәтижелер әлеуметтік желіні респонденттердің көбі достарымен байланыс пен жаңалық оқу үшін қолданатынын, орфография мен пунктуацияны маңызды деп санайтынын, алайда кейде қысқартулар мен аралас тіл қолданысын таңдауға бейім екенін көрсетті. АҚШ дискурсында lol, omg, idk тәрізді интернет-сленг, мем және хэштегтер прагматикалық қызмет атқарады. Зерттеу цифрлық ортада тілдік тепе-теңдікті сақтау үшін білім беру, тіл саясаты және білім беру деңгейінде практикалық кеңестер ұсынады. Платформа таңдауы бойынша WhatsApp, Instagram, YouTube, Telegram және TikTok алдыңғы орында. Тілдік экология үшін норма мен инновацияның тепе-теңдігін сақтауды, мектеп пен ЖОО-да цифрлық жазылым мәдениетін жүйелі оқытудың қажеттілігін көрсетеді.

https://doi.org/10.48081/BGQF2012

2026

Выпуск 2

Қазақ халқының салт – дәстүрімен, әдет – ғұрпы,тұрмыс – тіршілігімен тығыз байланыста өмірге келген өлең – жырлар әлемнің көптеген халықтарында бар екені белгілі. Аталмыш мақалада фольклотанушы ғалым Бккмұрат Уахатовтың қазақ халқының фольклорлық мұрасының басты жауһары халық өлеңдері туралы еңбектері қарастырылады. Ол қазақ халқының əдеби шығармашылығындағы осы бағытқа баса назар аударып, айрықша зерттеу жүргізген ғалым ретінде танылған. Сонымен қатар халық арасында ауыздан-ауызға тараған халық ауыз əдебиетінің бір саласы – қара өлеңдерді зерттеген еңбектері ғылыми тұрғыда талдауға түседі. Қазақтың қара өлеңдерінің жанрлық ерекшеліктері сараланып, бұған дейінгі зерттелу жайы айтылады. Аталмыш бейнелер мен символдар тек жеке поэтикалық құрылымдар ғана емес, сонымен қатар этноқұндылықтар жүйесінің құрамдас бөлігі ретінде ұлттың тарихи жадын жаңғырту мақсатында халық өлеңдері тек эмоционалды-психологиялық мазмұнда ғана емес, құрылымдық-поэтикалық тұрғыда да қарастыру аса маңызды. Бекмұрат Уахатовтың фольклорлық зерттеу функциясы арқылы оның іштей жіктей отырып,оларға алғаш анықтамалар берілуі, ерекшеліктері ескерілуі – бәрі, сөзжоқ, қазақ фольклортану ғылымының дамуына ерекше үлес ретінде қарастырылып,сипаттама жасалынады. Фольклорлық мәтіндер тарихи зерттеу әдісі негізінде қаралып, олардың эстетикалық қызметтері сараланады.Басқа зерттеу еңбектерде кездеспейтін халық өлеңдерінің зерттелу траекториясы алғаш рет кең түрде қарастырылып, өзіндік ғылыми ұстанымдарымен дәлеледенуі Бекмұрат Уахатов еңбегінің маңызын арттырады.

https://doi.org/10.48081/BGQF2014

2026

Выпуск 2

Фольклорлық туындылар – халық даналығы мен мәдени-философиялық танымын танытатын қазақ тарихы мен мәдениеттануын зерттеудің қайнар бұлағы. Қазақ фольклорында халқымыздың тұрмыс-тіршілігі, өмірі, рухани болмысы мен ойлау жүйесі көрініс тауып, сол арқылы ұлттық дүниетанымның болмысын зерделеуге болатыны анық. Тарихта болған қоғамдық, әлеуметтік құбылыстарды қамтыған қазақ халқының ертеден келе жатқан өзіне тән дүниетанымы мен әдет-ғұрпын айғақтайтын фольклорлық мәдени мұралары халықтың рухани қазына тірегі болары анық. Мақаланың негізгі мақсаты – Е.Тұрсыновтың ғылыми тұжырымдары негізінде қазақ тұрмыс-салт ертегілерінің генезисін, ауыз әдебиет жасаушылардың байырғы өкілдерінің атқаратын рөлін және Қорқыт бейнесінің түркі дүниетанымындағы орнын кешенді түрде талдау арқылы қазақ халқының фольклор мұрасының этногенездік негіздерін айқындау. Мақалада қазақ фольклорының қалыптасу арналары мен генезис мәселелері білгір ғалым, талантты фольклортанушы Е.Тұрсынов еңбектері негізінде қарастырылады. Зерттеу барысында қазақ тұрмыс-салт ертегілерінің шығу тегі, қазақ ауыз әдебиетінің байырғы өкілдері және олардың этномәдени дүниетаныммен байланысы талданады. Сондай-ақ Қорқыт бейнесінің түркі фольклорындағы орны, оның мифологиялық және тарихи сипаты, рухани-мәдени мәні зерделеніп, қазақ болмысының дүниетанымдық негіздерімен сабақтастығы айқындалады. Мақалада фольклорды этногенездік үдерістерімен байланыстыра қарастыру арқылы қазақ халқының рухани мұрасының терең тарихи тамырлары көрсетіледі.

https://doi.org/10.48081/BGQF2010

2026

Выпуск 2

В статье представлен конвенциональный интермедиальный анализ романа и фильма «Мустафа Шокай» Ермека Турсунова. Цель исследования – выявить особенности авторского стиля и семиотические трансформации при переходе от литературного текста к кинематографической адаптации. Методология опирается на конвенциональный интермедиальный и интертекстуальный подходы, а также на декодировку вербальных, визуальных и звуковых систем. В работе анализируются жанровые особенности киноромана, хронотоп, мотивы пути, голода и разрушения традиционного уклада. Показано, что фильм не только сохраняет ключевые смысловые структуры романа, но и переводит их в визуально-звуковой язык кино, усиливая эмоциональное воздействие за счёт монтажа, поляризации музыкальных кодов и т.п.. Особое внимание уделяется трансформации любовной линии, пространственной динамики и номинаций персонажей. Научная новизна исследования заключается в разработке алгоритма конвенционального интермедиального анализа, применимого в литературоведении и киноведении, с учётом специфики казахстанского киноромана и национально-исторического контекста. Практическая значимость связана с возможностью использования результатов в образовательных программах по литературе, кино и культурологии, а также в исследованиях интермедиальных адаптаций и проблем культурной памяти в постсоветском пространстве.

https://doi.org/10.48081/BGQF2002

2026

Выпуск 2