Вестник ToU
Филологическая серия
search Найти
METHODS OF LANGUAGE LOCALIZATION IN AUDIOVISUAL TRANSLATION (BASED ON VIDEO GAMES)
Аннотация
This article is devoted to the study of the current problem of language localization, the purpose of localization is to make the software more accessible and understandable for local users, given the difference in language and culture. It can be noted that localization is currently a complex technological, textual, communicative process through which these digital texts and programs are processed for use in linguistic contexts. However, the localization process is not only a simple translation of texts. It involves adapting cultural realities, changing game mechanics, and sometimes reworking storylines to fit the preferences and expectations of the target audience. The article in the course of the study examined various types of translation transformations and lexical transformations, compared the texts of the interfaces of the original and localized versions, and also identified various types of translation changes used in the localization of game interfaces; analysis of localization of proper names, game mechanics and character dialogues was carried out. The main feature of game localization can be considered a certain interdisciplinary nature of this type of translation activity: a video game combines both artistic and technical text.
Автор
E.A. Zhuravleva
E. Yu. Pogozheva
E.B. Galieva
S.R. Khudiyeva
DOI
10.48081/BGQF1749
Ключевые слова
language localization
audiovisual translation
interface
tracing
translation transformations
transliteration
transcription
Год
2026
Номер
Выпуск 1
Посмотреть статью Посмотреть журнал
Қазіргі тарихи роман және көркемдік тұлға
Аннотация
Мақалада Серік Елікбайдың «Мәшһүрдің мұңы» романының идеялық-көркемдік тұрғыда жетістіктері қарастырылды. «Мәшһүрдің мұңы» романы қазіргі тарихи роман ретінде, Мәшһүр Жүсіп бейнесі көркемдік тұлға тұрғысынан талданды. Мәшһүр Жүсіп бейнесіне бұған дейін арнайы шығарма жазылмағандығы, тек Д. Әбілевтің «Сұлтанмахмұт» роман-трилогиясында (1965-1971) Сұлтанмахмұт айналасындағы зиялы, озық ойлы кейіпкерлер қатарында берілгендігі мақаланың өзектігін айқындайды. Кеңес дәуірінен бері жазылған тарихи романдарға шолу жасалды. Тарихи романдардың құндылықтары туралы ғалымдар пікірлері келтірілді. Тарихи шығарманың қоғамдағы қызметі, мақсаты мен міндеті халықтың болашаққа деген идеяларымен сабақтасатындығы айтылды. Әдебиеттегі көркем бейне мен тарихи шығарманың тұтастануы келесі кезең жадын қалыптастыру үшін қажет екендігіне назар аударылды. Мақалада «Мәшһүрдің мұңы» романындағы Мәшһүр Жүсіп бейнесінің басқа да сол кездегі тарихи тұлғалардың, Абай, Біржан сал, Ақан сері, Сыздық сұлтан, Шаһмардан Ибрагимов, Науан хазірет, Татарстандағы Маржани, Әлихан Бөкейханов, Радлов, Сәтбаев, Сұлтанмахмұт бейнелерімен байланыста сомдалғаны, осы кейіпкерлер арқылы қазақтың тарихы, әдебиеті, бостандығы, жері, ел болу мәселесі жинақы композицияда баяндалғаны сөз болады. Мақалада жазушылық шеберлікті айқындайтын психологиялық параллелизм, метафоралық эпитеттер, теңеулер, метафоралық тіркестерге мысалдар келтірілді. Кілт сөздер: тарихи тұлға, тарихи роман, ұлттық мінез, жазушылық шеберлік, шығарма көркемдігі.
Автор
Р. М. Муталиева
Б.Қ. Қапасова
Б.Ш. Құралханова
М. И. Оразханова
DOI
10.48081/BGQF1764
Ключевые слова
тарихи тұлға
тарихи роман
ұлттық мінез
жазушылық шеберлік
шығарма көркемдігі
Год
2026
Номер
Выпуск 1
Посмотреть статью Посмотреть журнал
ЛИНГВОМӘДЕНИЕТТАНЫМДЫҚ БІРЛІКТЕРДІҢ ТИПОЛОГИЯСЫ
Аннотация
Мақалада тіл мен мәдениеттің өзара сабақтастығы лингвомәдениеттанымдық тұрғыдан қарастырылады. Тілдің тек қатысымдық құрал ғана емес, ұлттық дүниетанымды, тарихи жадты, рухани және мәдени құндылықтарды сақтайтын әрі ұрпақтан ұрпаққа жеткізетін әлеуметтік-мәдени феномен ретіндегі қызметі айқындалады. Зерттеуде отандық және шетелдік ғалымдардың еңбектеріне сүйене отырып, тіл мен мәдениет байланысын зерделеудің теориялық-әдіснамалық негіздері жүйеленеді. Лингвомәдениеттанудың қалыптасуы мен дамуына қатысты негізгі ғылыми тұжырымдамаларға шолу жасалып, лингвомәдениеттанымдық бірліктердің мәні, семантикалық құрылымы және мәдени ақпаратты жеткізудегі рөлі талданады. Мақаланың негізгі өзегі ұлттық-мәдени мазмұнға ие тілдік бірліктердің типологиясын айқындауға бағытталады. Зерттеушілер ұсынған жіктеулер салыстырмалы түрде талданып, олардың ортақ және ерекшелік белгілері жүйелі түрде сараланады. Соның нәтижесінде лингвомәдениеттанымдық бірліктердің түрлері ғылыми тұрғыда сипатталады. Аталған тілдік бірліктердің ұлттық мәдени кодты танып-білудегі маңызы негізделеді. Зерттеу нәтижелері тіл мен мәдениеттің өзара ықпалдастығын тереңірек түсінуге, ұлттық дүниетанымды тілдік деректер арқылы көрсетуге және лингвомәдениеттанудың теориялық базасын кеңейтуге мүмкіндік береді. Мақала материалдары лингвомәдениеттану, мәдениетаралық коммуникация және тіл оқыту теориясының өзекті мәселелерін зерттеуде ғылыми-тәжірибелік мәнге ие болып, тілдік бірліктердің мәдени және танымдық рөлін жан-жақты ашуға септігін тигізеді.
Автор
Н.Б. Ибраева
С.Ж. Ерғалиева
М.А. Уайханова
DOI
10.48081/BGQF1753
Ключевые слова
лингвомәдениеттану
лингвомәдениеттанымдық бірлік
типология
мәдениет
тіл
ұлттық дүниетаным
мәдени код
Год
2026
Номер
Выпуск 1
Посмотреть статью Посмотреть журнал
REPRESENTING THE CONCEPTUAL METAPHOR ‘HUMAN IS ANIMAL’ IN RUSSIAN AND GERMAN MEDIA DISCOURSE
Аннотация
This study explores the representation of the conceptual metaphor HUMAN IS ANIMAL in Russian and German media discourse. Zoomorphic metaphors highlight perceived human traits by projecting qualities associated with various animals, thus intensifying emotional and evaluative meanings. This study combines cognitive linguistics and elements of critical discourse analysis to examine how animal metaphors are used to frame human characteristics, social identities and ideological stances, serving as powerful cognitive and rhetorical devices. It utilizes two parallel corpora of journalistic and political media texts in Russian and German, collected over the past decade. Findings indicate both commonalities and divergences between Russian and German cultures as expressed by means of conceptual metaphor: Russian media favor metaphors involving domestic animals and insects, reflecting cultural narratives of loyalty and industriousness, whereas German media predominantly employ wild and aquatic animal metaphors, evoking notions of freedom, strength and adaptability. Wild animal metaphors, including predators and artiodactyls, feature prominently in both corpora but vary in specific exemplars and connotations. The study underscores the role of metaphor in mediating political persuasion and shaping cultural representations, demonstrating the intricate interplay of universality and cultural specificity in metaphorical conceptualizations of humans within media discourse.
Автор
A. Zh. Zhumakhanova
A. E. Bizhkenova
A. Zh. Anessova
O. V. Goncharenko
T. Balken
DOI
10.48081/BGQF1748
Ключевые слова
cognitive metaphor
zoomorphic metaphor
media discourse,
critical discourse analysis
cognitive linguistics.
Год
2026
Номер
Выпуск 1
Посмотреть статью Посмотреть журнал
Әдеби туристік-өлкетануды дамытудағы топонимдердің қызметі (Шығыс Қазақстан облысы бойыншы)
Аннотация
Мақалада заман ағымына қарай дамып отырған туризм саласына топонимдердің қосатын үлесі, жасайтын қызметі теориялық тұрғыдан атап көрсетіледі. Топонимдердің қызметі, негізінен, танымдық бағыттағы туризмге қажеттілік тудырып отыр. Белгілі бір аймақты аралауға келген саяхатшы ол өңірдің табиғатын ғана тамашалап кетпейді, оның тарихына, географиясына, жүріп өткен жолдарындағы жер-су аттарына қызығушылық танытады. Туристерге жергілікті жердегі топонимдердің этимологиясын ашып көрсетсе, олардың жер туралы, ел туралы, атау жасауда қолданған тіл байлығы туралы, дүниетанымы мен кәсібі туралы танымдық ақпараттар алып қайтуы анық. Қазақ сияқты көшпелі мал шаурашылығымен айналысқан елдер әр табиғи нысанның ерекшелігін ескере отырып атау беруге тырысқан. Әр топоним өзі белгілеп тұрған жер бедерін дәл сипаттап, нақты ұғым тудыра алады. Отырықшы елдер сияқты антротопонимдерді, саяси, діни атауларды көп қолданбаған. Атау бойындағы кумулятивті түрде жинақталып жатқан мол ақпарат келген саяхатшының танымдық қажеттілігін толық қанағаттандырады деп ойлаймыз. Осы мәселелер мақаланың өзектілігін тудырады. Зерттеудің мақсаты – Шығыс Қазақстан облысында туризмді дамыту үшін қажетті алғышарттардың бірі болып табылатын туристік бағыттарды сипаттап көрсететін кешенді тілдік-танымдық жолнұсқау-анықтамалықты әзірлеу жолдарын көрсету. Өлкеге келген саяхатшыларға бағыт-бағдар беретін шағын буклет жолнұсқаулардан гөрі, олардың танымдық қызығушылығына қажетті кешенді жолнұсқау жасап ұсыну мақаланың жаңалығы болады.
Автор
Қ.Құрманбекұлы, А.М.Картаева, Б.Н.Бияров
DOI
10.48081/BGQF1758
Ключевые слова
әдеби танымдық туризм,
топоним,
этимология,
кешенді жолнұсқау,
саяхатшы,
картография,
түрлі-түсті фоталар,
буклет.
Год
2026
Номер
Выпуск 1
Посмотреть статью Посмотреть журнал
БИЗНЕС ДИСКУРСТАҒЫ ПАРАЛИНГВИСТИКАЛЫҚ МАРКЕРЛЕРДІҢ ФУНКЦИОНАЛДЫҚ ЖІКТЕЛУІ МЕН ҚЫЗМЕТІ
Аннотация
Мақалада паралингвистикалық маркерлер ұғымы қазіргі лингвистикадағы дискурстық бағыт аясында кешенді түрде қарастырылады. Мақаланың кіріспе бөлімінде паралингвистика саласы бойынша шетелдік және отандық зерттеушілердің еңбектеріне шолу жасалып, паралингвистикалық құбылыстарды сипаттаудағы негізгі ғылыми тұжырымдар мен бағыттар сарапталады. Зерттеудің негізгі нысаны – бейвербалды коммуникация құрамындағы интонация, дауыс ырғағы, сөйлеу темпі, кідіріс, мимика, жест сияқты паралингвистикалық құралдардың қызметі. Аталған маркерлердің институционалдық дискурстың бір түрі ретіндегі бизнес дискурс контексінде мағына түзуші және коммуникативтік қызметтері жан-жақты талданады. Зерттеу барысында паралингвистикалық маркерлер функционалдық тұрғыдан жіктеліп, олардың экспрессивтік, прагматикалық, регулятивтік, стратегиялық және мәдени қызметтері сипатталады. Нақты іскерлік коммуникация материалдары негізінде бұл маркерлердің қатысым тиімділігін арттыру, коммуникациялық стратегияны қалыптастыру, аудиторияға ықпал ету және мәдени сәйкестікті қамтамасыз етудегі рөлі айқындалады. Сонымен қатар мақалада паралингвистикалық маркерлердің ұлттық-мәдени ерекшеліктерге сәйкес түрленуі мен әртүрлі тілдік және кәсіби ортада қолданылу ерекшеліктері ғылыми дәлелдермен негізделеді. Зерттеу нәтижелері паралингвистикалық маркерлерді бизнес дискурста тиімді қолдану жолдарын көрсетіп, коммуникациялық мәдениетті жетілдіруге және кәсіби сөйлеу шеберлігін дамытуға бағытталған практикалық ұсынымдар жасауға негіз бола алады.
Автор
Б. М. Кадырова
Б. Б. Жумабекова
DOI
10.48081/BGQF1755
Ключевые слова
паралингвистикалық маркерлер
бейвербалды коммуникация
, бизнес дискурс
коммуникативтік функция
прагматика
Год
2026
Номер
Выпуск 1
Посмотреть статью Посмотреть журнал
DIRECTIVE, COMMISSIVE, AND DECLARATIVE SPEECH ACTS IN KAZAKH-LANGUAGE BUSINESS CONTRACTS
Аннотация
This article is devoted to a comprehensive linguistic analysis of Kazakh-language business contracts from the perspective of pragmalinguistics, speech act typology, and discourse analysis. The empirical basis of the study comprises a corpus of 25 official contracts concluded in Kazakhstan between 2015 and 2023. These documents cover a wide range of business interactions — from goods supply and service agreements to cooperation protocols and international contracts. The materials were collected from open governmental and commercial sources, as well as provided by partner organizations. The object of analysis is the texts of Kazakh-language contracts operating within the framework of official-business and institutional discourse. The subject of the study includes speech acts realized in these texts, their pragmatic functions, typology, and characteristic linguistic means. The research aims to identify the specifics of implementing directive, commissive, and declarative speech acts in the Kazakh business language. By applying the methods of pragmalinguistics, discourse analysis, and corpus-based research, the author identifies stable linguistic strategies aimed at regulating the behavior of parties, fixing obligations, and expressing legally significant intentions. It is established that directive acts are mainly expressed through modal constructions, commissive acts — via verbs of obligation and commitment, and declarative acts — through volitional and normative forms. Special attention is paid to the linguistic means of expressing performativity, obligatoriness, and normativity in Kazakh contract discourse. The results of the analysis allow us to speak of the formation of a pragmatic model of Kazakh-language contract discourse, which combines universal features of legal communication with national and linguistic specificity. This model ensures a high degree of formalization, precision, and legal validity of institutional interaction
Автор
Нургожина Б.В.
DOI
10.48081/BGQF1768
Ключевые слова
business communication
pragmalinguistics
directivity
commissivity
declarativity
performativity
discourse analysis
corpus-based approach
Год
2026
Номер
Выпуск 1
Посмотреть статью Посмотреть журнал
СОВРЕМЕННОЕ СРАВНИТЕЛЬНОЕ ЛИТЕРАТУРОВЕДЕНИЕ XXI ВЕКА: ОБЗОР НОВЫХ ПАРАДИГМ И НАЦИОНАЛЬНЫХ ШКОЛ
Аннотация
Статья посвящена анализу новейших парадигм современного сравнительного литературоведения в контексте глобальных гуманитарных трансформаций XXI века. Особое внимание уделяется публикациям в ведущих журналах, индексируемых в базе данных Scopus, что позволяет выявить актуальные исследовательские тенденции и национальные особенности различных школ — американской, французской, немецкой, английской, японской, казахстанской и китайской. Методологическая база исследования сочетает классические подходы (историко-генетический, типологический, рецептивный анализ) с новейшими практиками (digital humanities, постколониальная критика, имагология, межмедиальные исследования). Обзор показывает, что современное сравнительное литературоведение утрачивает замкнутость в пределах национальных границ и всё активнее функционирует в формате глобального междисциплинарного дискурса. При этом классические категории не исчезают, а получают новое осмысление через призму инновационных методологий. Сравнительный анализ публикаций демонстрирует не только универсальные тенденции (цифровизация, постколониальные стратегии, транснациональные подходы), но и специфику отдельных национальных школ, которые вносят уникальный вклад в развитие дисциплины. Выбор произведений М. Ауэзова, Р. Акутагавы и О. Уайльда связан с их значимостью и потенциалом для анализа в контексте современных парадигм сравнительного литературоведения XXI века. Эти тексты демонстрируют, как классическое наследие может быть переосмыслено через постколониальную критику, имагологию, цифровые гуманитарные практики. Сопоставление позволяет выявить новые смыслы и подчеркнуть транснациональный характер современного литературоведческого дискурса.
Автор
Ибраева Ж.Б.
DOI
10.48081/BGQF1754
Ключевые слова
сравнительное литературоведение; новые парадигмы; мировая литература; интертекстуальность; национальные школы; digital humanities.
Год
2026
Номер
Выпуск 1
Посмотреть статью Посмотреть журнал
THE ETHNOGRAPHIC MEANING OF PHRASEOLOGICAL EXPRESSIONS IN THE KAZAKH AND TURKISH PEOPLES IN CONNECTION WITH HUMAN BIRTH
Аннотация
The research work provides a comparative view of the established stable phrases related to the birth of a child in the Kazakh and Turkish languages. The article examines their linguistic nature and ethnographic content, determined their place in the culture of each nation. The main purpose of the work is to reveal the ethnographic meaning of stable expressions used in Kazakh and Turkish in connection with the child. Phraseologisms referring to the period from a baby's birth to their first steps were taken as the object of study. In addition, various stable phrases related to the baby and wishes of blessings addressed to the child were also taken into account. It was established that each phraseological unit of ethnographic significance in the Kazakh language has a semantic or structural identity in the Turkish language. As a result of the conducted study, ethnographic common features and distinctive traits in the traditions of the Kazakh and Turkish people were revealed, and it was concluded that «stable expressions in relation to a child, along with similarities, also have their own differences».
Автор
Тұрғанбаева Кымбат Муратжановна
Сарекенова Қарлығаш Құрманғалиқызы
DOI
10.48081/BGQF1774
Ключевые слова
ethnography
phraseology
stable phrase
tradition
folklore related to the child
Год
2026
Номер
Выпуск 1
Посмотреть статью Посмотреть журнал
ЖАНРОВАЯ ТИПОЛОГИЯ ПРОЗЫ В ДЕТСКИХ ЖУРНАЛАХ КАЗАХСТАНА 50–70-Х ГОДОВ
Аннотация
Исследование посвящено анализу жанрового репертуара детской прозы в казахстанских детских журналах 1950–1970-х годов и выявлению динамики жанровых и тематических доминант в контексте культурной и идеологической политики советского времени. На основе контент-анализа, жанрово-типологического и сравнительно-исторического методов изучены материалы журнала «Пионер» начала 1950-х годов, а также сопоставлены тенденции развития прозы в изданиях 1960–1970-х, включая «Балдырған» и республиканские детские журналы. Результаты показывают, что проза 1950-х годов характеризуется доминированием идеологического рассказа, патриотической миниатюры и школьно-публицистических жанров, выполняющих задачу прямой политической социализации ребёнка. В 1960–1970-е годы наблюдается существенное расширение жанровой системы: усиливаются позиции художественного и социально-психологического рассказа, развивается этнокультурная проза, формируется юмористический сегмент и укрепляется документально-хроникальная линия. Эти изменения отражают смещение педагогических и культурных установок от жёсткой пропагандистской модели к более многослойному и художественно ориентированному образу детства.
Автор
Мамырбаева Балнұр Жаңабайқызы
Нұрғали Қадиша Рүстембекқызы
DOI
10.48081/BGQF1759
Ключевые слова
детская литература
детская периодика
журналы Казахстана
«Пионер»
«Балдырған»
жанровый репертуар
Год
2026
Номер
Выпуск 1
Посмотреть статью Посмотреть журнал