Мақалада заман ағымына қарай дамып отырған туризм саласына топонимдердің қосатын үлесі, жасайтын қызметі теориялық тұрғыдан атап көрсетіледі. Топонимдердің қызметі, негізінен, танымдық бағыттағы туризмге қажеттілік тудырып отыр. Белгілі бір аймақты аралауға келген саяхатшы ол өңірдің табиғатын ғана тамашалап кетпейді, оның тарихына, географиясына, жүріп өткен жолдарындағы жер-су аттарына қызығушылық танытады. Туристерге жергілікті жердегі топонимдердің этимологиясын ашып көрсетсе, олардың жер туралы, ел туралы, атау жасауда қолданған тіл байлығы туралы, дүниетанымы мен кәсібі туралы танымдық ақпараттар алып қайтуы анық. Қазақ сияқты көшпелі мал шаурашылығымен айналысқан елдер әр табиғи нысанның ерекшелігін ескере отырып атау беруге тырысқан. Әр топоним өзі белгілеп тұрған жер бедерін дәл сипаттап, нақты ұғым тудыра алады. Отырықшы елдер сияқты антротопонимдерді, саяси, діни атауларды көп қолданбаған. Атау бойындағы кумулятивті түрде жинақталып жатқан мол ақпарат келген саяхатшының танымдық қажеттілігін толық қанағаттандырады деп ойлаймыз. Осы мәселелер мақаланың өзектілігін тудырады. Зерттеудің мақсаты – Шығыс Қазақстан облысында туризмді дамыту үшін қажетті алғышарттардың бірі болып табылатын туристік бағыттарды сипаттап көрсететін кешенді тілдік-танымдық жолнұсқау-анықтамалықты әзірлеу жолдарын көрсету. Өлкеге келген саяхатшыларға бағыт-бағдар беретін шағын буклет жолнұсқаулардан гөрі, олардың танымдық қызығушылығына қажетті кешенді жолнұсқау жасап ұсыну мақаланың жаңалығы болады.

10.48081/BGQF1758

2026

Выпуск 1

This article is devoted to a comprehensive linguistic analysis of Kazakh-language business contracts from the perspective of pragmalinguistics, speech act typology, and discourse analysis. The empirical basis of the study comprises a corpus of 25 official contracts concluded in Kazakhstan between 2015 and 2023. These documents cover a wide range of business interactions — from goods supply and service agreements to cooperation protocols and international contracts. The materials were collected from open governmental and commercial sources, as well as provided by partner organizations. The object of analysis is the texts of Kazakh-language contracts operating within the framework of official-business and institutional discourse. The subject of the study includes speech acts realized in these texts, their pragmatic functions, typology, and characteristic linguistic means. The research aims to identify the specifics of implementing directive, commissive, and declarative speech acts in the Kazakh business language. By applying the methods of pragmalinguistics, discourse analysis, and corpus-based research, the author identifies stable linguistic strategies aimed at regulating the behavior of parties, fixing obligations, and expressing legally significant intentions. It is established that directive acts are mainly expressed through modal constructions, commissive acts — via verbs of obligation and commitment, and declarative acts — through volitional and normative forms. Special attention is paid to the linguistic means of expressing performativity, obligatoriness, and normativity in Kazakh contract discourse. The results of the analysis allow us to speak of the formation of a pragmatic model of Kazakh-language contract discourse, which combines universal features of legal communication with national and linguistic specificity. This model ensures a high degree of formalization, precision, and legal validity of institutional interaction

10.48081/BGQF1768

2026

Выпуск 1

Статья посвящена анализу новейших парадигм современного сравнительного литературоведения в контексте глобальных гуманитарных трансформаций XXI века. Особое внимание уделяется публикациям в ведущих журналах, индексируемых в базе данных Scopus, что позволяет выявить актуальные исследовательские тенденции и национальные особенности различных школ — американской, французской, немецкой, английской, японской, казахстанской и китайской. Методологическая база исследования сочетает классические подходы (историко-генетический, типологический, рецептивный анализ) с новейшими практиками (digital humanities, постколониальная критика, имагология, межмедиальные исследования). Обзор показывает, что современное сравнительное литературоведение утрачивает замкнутость в пределах национальных границ и всё активнее функционирует в формате глобального междисциплинарного дискурса. При этом классические категории не исчезают, а получают новое осмысление через призму инновационных методологий. Сравнительный анализ публикаций демонстрирует не только универсальные тенденции (цифровизация, постколониальные стратегии, транснациональные подходы), но и специфику отдельных национальных школ, которые вносят уникальный вклад в развитие дисциплины. Выбор произведений М. Ауэзова, Р. Акутагавы и О. Уайльда связан с их значимостью и потенциалом для анализа в контексте современных парадигм сравнительного литературоведения XXI века. Эти тексты демонстрируют, как классическое наследие может быть переосмыслено через постколониальную критику, имагологию, цифровые гуманитарные практики. Сопоставление позволяет выявить новые смыслы и подчеркнуть транснациональный характер современного литературоведческого дискурса.

10.48081/BGQF1754

2026

Выпуск 1

The research work provides a comparative view of the established stable phrases related to the birth of a child in the Kazakh and Turkish languages. The article examines their linguistic nature and ethnographic content, determined their place in the culture of each nation. The main purpose of the work is to reveal the ethnographic meaning of stable expressions used in Kazakh and Turkish in connection with the child. Phraseologisms referring to the period from a baby's birth to their first steps were taken as the object of study. In addition, various stable phrases related to the baby and wishes of blessings addressed to the child were also taken into account. It was established that each phraseological unit of ethnographic significance in the Kazakh language has a semantic or structural identity in the Turkish language. As a result of the conducted study, ethnographic common features and distinctive traits in the traditions of the Kazakh and Turkish people were revealed, and it was concluded that «stable expressions in relation to a child, along with similarities, also have their own differences».

10.48081/BGQF1774

2026

Выпуск 1

Исследование посвящено анализу жанрового репертуара детской прозы в казахстанских детских журналах 1950–1970-х годов и выявлению динамики жанровых и тематических доминант в контексте культурной и идеологической политики советского времени. На основе контент-анализа, жанрово-типологического и сравнительно-исторического методов изучены материалы журнала «Пионер» начала 1950-х годов, а также сопоставлены тенденции развития прозы в изданиях 1960–1970-х, включая «Балдырған» и республиканские детские журналы. Результаты показывают, что проза 1950-х годов характеризуется доминированием идеологического рассказа, патриотической миниатюры и школьно-публицистических жанров, выполняющих задачу прямой политической социализации ребёнка. В 1960–1970-е годы наблюдается существенное расширение жанровой системы: усиливаются позиции художественного и социально-психологического рассказа, развивается этнокультурная проза, формируется юмористический сегмент и укрепляется документально-хроникальная линия. Эти изменения отражают смещение педагогических и культурных установок от жёсткой пропагандистской модели к более многослойному и художественно ориентированному образу детства.

10.48081/BGQF1759

2026

Выпуск 1

В статье рассматривается феномен нативной рекламы как скрытого инструмента медиаманипуляций в современном информационном пространстве. Автор анализирует особенности нативной рекламы, её формы, механизмы воздействия на аудиторию и этические проблемы, возникающие в процессе её использования. Подчеркивается, что нативная реклама, органично встроенная в медийный контент и часто недостаточно маркированная, воспринимается пользователями как достоверная и независимая информация. Данное обстоятельство усиливает её манипулятивный потенциал и способствует формированию у аудитории ложного доверия. Исследование основано на трудах отечественных и зарубежных ученых (Дж. Бергер, Д. Огилви, А. Новикова, Ж. Калиева и др.) и контент-анализе примеров из СМИ и социальных сетей. Показано, что нативная реклама эффективно формирует мнения и поведение аудитории, опираясь на когнитивные искажения - «эффект авторитета» и «социальное доказательство». Результаты показали, что нативная реклама эффективно формирует мнения и поведенческие установки аудитории, опираясь на когнитивные искажения («эффект авторитета», «социальное доказательство»), и потому обладает высоким манипулятивным потенциалом. Отмечается необходимость строгого правового регулирования и внедрения этических стандартов для прозрачной идентификации рекламного контента. Сделан вывод о необходимости правового и этического регулирования нативной рекламы как формы скрытого воздействия на общественное сознание.

10.48081/BGQF1744

2026

Выпуск 1

The given paper discusses the conceptual framework of the chemical text. The framework of the chemical texts is considered from the viewpoint of lexical composition. There are shown the transition of real-life objects into the terminological units. This process implies that some concepts which have a certain role in real life can acquire an absolutely different meaning in chemical context and turn into a substance or equipment. This change of the meaning is caused by the fact that when chemists carry out their experiments, they always discover something new in their research. For example, they can find the new properties of a substance under investigation which can be similar to the features of some real-life objects. Besides, there can be situations when their newly-discovered substance has the same shape as a thing or an object which we use in our life every day. This tendency of giving a name to a new substance based on visual associations can be often observed in chemical scientific articles. However, the authors of scientific articles on chemistry can rely not only visual associations but also on the functional aspect or the way how this object works. The functional aspect as it was mentioned before can be referred to substances too. This tendency is regularly observed when a research paper discusses a chemical process or a chemical reaction. The paper also discusses some interesting lexical peculiarities of word -usage in chemical texts and the diversity of terminological layer. The classification of chemical terms was given according to which the following categories were distinguished: polysemantic terms, monosemantic terms, Latin-based terms and international words. The specific character of the chemical text vocabulary was revealed.

10.48081/BGQF1760

2026

Выпуск 1

Бұл мақалада белгілі қазақтың ақыны, ойшылы, фольклортанушысы, шығыстанушысы Мәшһүр Жүсіп Көпейұлының шығармаларындағы көркемдеуіш құралдардың бірі – эпитет қарастырылды. Бұл мақалада Мәшһүр Жүсіп шығармаларындағы «ақ», «алтын», «асыл», «қара» ұғымдарының (эпитеттердің) қолданылуына көңіл бөлінген. Сонымен қоса өз заманына дейін және қатарлас өмір сүрген ақындар мен ғалымдардың т. б. шығармаларында осы ұғымдардың (эпитеттердің) қолданылуы салыстыра зерттелді. Атап айтқанда: Жүсіп Баласағұн, Шалкиіз, Доспамбет, Бұқар, Үмбетей, Шал, Махамбет, Абай, Ғабдолла Тоқай т. б. Белгілі бір баламаны пайдалануда әр ақынның, соның ішінде Мәшһүр Жүсіптің әрі дәстүр тағылымын, әрі өзіндік ізденісті шебер ұштастырып отырғанын көреміз. Мұндай үндестік, сабақтастық тек көркем әдебиеттің ажарлау құралдарынан ғана емес, сонымен байланысты тұспалдау үлгілерінен де көрінуі – бәрі кез келген ұлт әдебиетін басқа да әдебиеттермен байланыстырумен және белгілі бір ақын шығармашылығын жеке қарастырумен шектелмей, оның өзіне дейінгілер және өз тұстастары дәстүрімен белгілі бір үндестікте, сабақтастықта болғанына зер салып отыру керектігін айқындата түседі. Көркем әдебиеттің ажарлау құралдарын қолдану аясындағы ақын стилін, стиль танытудағы бейнелілік мәнін көрсетеді.

10.48081/BGQF1750

2026

Выпуск 1

Мақалада Серік Елікбайдың «Мәшһүрдің мұңы» романының идеялық-көркемдік тұрғыда жетістіктері қарастырылды. «Мәшһүрдің мұңы» романы қазіргі тарихи роман ретінде, Мәшһүр Жүсіп бейнесі көркемдік тұлға тұрғысынан талданды. Мәшһүр Жүсіп бейнесіне бұған дейін арнайы шығарма жазылмағандығы, тек Д. Әбілевтің «Сұлтанмахмұт» роман-трилогиясында (1965-1971) Сұлтанмахмұт айналасындағы зиялы, озық ойлы кейіпкерлер қатарында берілгендігі мақаланың өзектігін айқындайды. Кеңес дәуірінен бері жазылған тарихи романдарға шолу жасалды. Тарихи романдардың құндылықтары туралы ғалымдар пікірлері келтірілді. Тарихи шығарманың қоғамдағы қызметі, мақсаты мен міндеті халықтың болашаққа деген идеяларымен сабақтасатындығы айтылды. Әдебиеттегі көркем бейне мен тарихи шығарманың тұтастануы келесі кезең жадын қалыптастыру үшін қажет екендігіне назар аударылды. Мақалада «Мәшһүрдің мұңы» романындағы Мәшһүр Жүсіп бейнесінің басқа да сол кездегі тарихи тұлғалардың, Абай, Біржан сал, Ақан сері, Сыздық сұлтан, Шаһмардан Ибрагимов, Науан хазірет, Татарстандағы Маржани, Әлихан Бөкейханов, Радлов, Сәтбаев, Сұлтанмахмұт бейнелерімен байланыста сомдалғаны, осы кейіпкерлер арқылы қазақтың тарихы, әдебиеті, бостандығы, жері, ел болу мәселесі жинақы композицияда баяндалғаны сөз болады. Мақалада жазушылық шеберлікті айқындайтын психологиялық параллелизм, метафоралық эпитеттер, теңеулер, метафоралық тіркестерге мысалдар келтірілді. Кілт сөздер: тарихи тұлға, тарихи роман, ұлттық мінез, жазушылық шеберлік, шығарма көркемдігі.

10.48081/BGQF1764

2026

Выпуск 1

Мақалада тіл мен мәдениеттің өзара сабақтастығы лингвомәдениеттанымдық тұрғыдан қарастырылады. Тілдің тек қатысымдық құрал ғана емес, ұлттық дүниетанымды, тарихи жадты, рухани және мәдени құндылықтарды сақтайтын әрі ұрпақтан ұрпаққа жеткізетін әлеуметтік-мәдени феномен ретіндегі қызметі айқындалады. Зерттеуде отандық және шетелдік ғалымдардың еңбектеріне сүйене отырып, тіл мен мәдениет байланысын зерделеудің теориялық-әдіснамалық негіздері жүйеленеді. Лингвомәдениеттанудың қалыптасуы мен дамуына қатысты негізгі ғылыми тұжырымдамаларға шолу жасалып, лингвомәдениеттанымдық бірліктердің мәні, семантикалық құрылымы және мәдени ақпаратты жеткізудегі рөлі талданады. Мақаланың негізгі өзегі ұлттық-мәдени мазмұнға ие тілдік бірліктердің типологиясын айқындауға бағытталады. Зерттеушілер ұсынған жіктеулер салыстырмалы түрде талданып, олардың ортақ және ерекшелік белгілері жүйелі түрде сараланады. Соның нәтижесінде лингвомәдениеттанымдық бірліктердің түрлері ғылыми тұрғыда сипатталады. Аталған тілдік бірліктердің ұлттық мәдени кодты танып-білудегі маңызы негізделеді. Зерттеу нәтижелері тіл мен мәдениеттің өзара ықпалдастығын тереңірек түсінуге, ұлттық дүниетанымды тілдік деректер арқылы көрсетуге және лингвомәдениеттанудың теориялық базасын кеңейтуге мүмкіндік береді. Мақала материалдары лингвомәдениеттану, мәдениетаралық коммуникация және тіл оқыту теориясының өзекті мәселелерін зерттеуде ғылыми-тәжірибелік мәнге ие болып, тілдік бірліктердің мәдени және танымдық рөлін жан-жақты ашуға септігін тигізеді.

10.48081/BGQF1753

2026

Выпуск 1