The article examines the linguistic and cultural aspects of the transmission of non-equivalent vocabulary in Stephen King's novel «The Green Mile», one of the most significant works of American literature of the late 20th century. The research was carried out in the context of comparative, contextual and linguistic cultural analysis involving the original text and its translations into Russian and Kazakh (V. Weber, M. Sembaikyzy). Special attention is paid to realia words, proper names, and phraseological units as key carriers of linguistic and cultural information that reflects the social, institutional, and everyday specifics of American reality in the first half of the 20th century, primarily related to the functioning of the US judicial and penal system. The study is based on the classifications of equivalent and non-equivalent vocabulary by L.S. Barkhudarov, S.I. Vlakhov, and S.P. Florin, as well as the principles of linguoculturology and the theory of literary translation, which view language as a carrier of cultural memory and nationally specific meanings. The article identifies and systematizes the dominant translation strategies: calque, functional equivalent, adaptation, and transliteration, and analyzes their frequency, contextual dependence, and pragmatic effectiveness. The results obtained allow us to deepen our understanding of the mechanisms of intercultural communication in literary translation and can be used in the theory and practice of translation, in the teaching of translation studies, linguoculturology, and intercultural communication, as well as in the development of methodological recommendations for translators of literary texts.

https://doi.org/10.48081/BGQF2024

2026

Выпуск 2

Бұл мақалада ақын Мәшһүр Жүсіп Көпейұлының діни дастандары, олардың мазмұндық және көркемдік ерекшеліктері қарастырылады. Діни дастандардың көтерген мәселесі, діни-адамгершілік құндылықтардың кейіпкер арқылы берілуі, олардың тәрбиелік маңызы басшылыққа алынады, діни сөздердің қолданылу ерекшелігі салыстырылады. Дін тақырыбына жазылған шығармалардың, діни дастандардың қазақ руханиятында атқарған рөлі анықталады. Ақынның дін арқылы сол замандағы өмірді, тарихи шындықты шебер бейнелеуі, адамның ішкі жан дүниесін діни тұрғыдан сипаттау, нәпсімен күресті көрсету, діннің қазақ қоғамындағы, қазақ руханиятындағы атқарған рөлі қарастырылады. Сондай ақ, мақалада өзге де ақындардың діни дастандары, олардың ақын Мәшһүр Жүсіп Көпейұлының діни дастандарымен ұқсастықтары мен айырмашылықтары сөз болады. Діни шығармалардың ағартушылық, тәрбиелік және рухани құндылық мәні қарастырылады. Дастандардың негізгі идеясы мен ондағы көтерілген мәселе, діни сюжеттер және пайғамбарлардың өмір жолы жайлы айтылады. Ақын дастандары Шәді Жәңгірұлы сияқты қазақтың белгілі ақынының діни еңбектерімен салыстырылып қарастырылады. Ақынның діни дастандарын тану мен талдау барысында авторды зерттеуге бағытталған әдіс, жеке туындыны, оның мазмұны мен нысанын зерттеу әдістемесі, мәтіндік талдау әдісі, салыстырмалы-типологиялық талдау секілді әдістер қолданылады. Нәтижесінде мақалаға өзек болып отырған діни дастандардың мазмұндық және көркемдік ерекшеліктері мен діни-адамгершілік құндылықтары, сондай-ақ қазақ қоғамындағы діннің орны мен оның әдебиетіміздегі көрінісі анықталады.

https://doi.org/10.48081/BGQF2000

2026

Выпуск 2

In analyzing Askar Egeubaev is work literary criticism not only gives an aesthetic assessment of the work of art, but also analyzes how the depicted reality of life has turned into artistic reality, explains its essence, identifies and gives direction to the current peculiarities of literary life. The national character of Askar Egeubaev is poetics is a special feature of the poet is work. He is a great poet who has been able to show himself in this regard in every possible way. He is a patriotic poet, and he says about the patriotism problems in his works, connecting his great humanity, who bowed heads before his native land and people, their customs and traditions, with national ideas in his poems. One of the differences between literary criticism in his work and the history of literature is that it analyzes today is works and evaluates them from the point of view of the modern era requirements. Although criticism arose in ancient times, for a long time it could not go beyond the author is direct liking or disliking of a work of art, and as the literature genre began to develop the goals and tasks of literary criticism also became stronger. Also, the history of the birth and development of Askar Egeubayev is critical thinking was different in each period and literature. The article not only talks about the poet is great respect for the Kazakh people and their life principles, great personalities, sacred language and land, but also emphasizes that it is an exemplary and moral act. In general, it is worth mentioning that the issue of patriotism in the poet is poetry makes a great contribution to the education of the next generation.

https://doi.org/10.48081/BGQF1980

2026

Выпуск 2

Нынешнее состояние англоязычного публицистического дискурса отличается выраженной интертекстуальной насыщенностью и систематическим внедрением лингвокультурных компонентов, среди которых фундаментальную роль играют прецедентные высказывания. Данные когнитивно-речевые феномены детерминированы как вербальные структуры, базирующиеся на когнитивной базе социума, включая канонические тексты, антропонимы, исторические факты и прецедентные ситуации, ставшие частью коллективного сознания лингвокультурного сообщества. Реципиент публицистики сталкивается с подобными единицами вследствие намерений авторов не только передавать фактологические сведения, но и формировать у читателя аксиологический подход в их восприятии, интерпретировать текущие процессы и осуществлять целенаправленную деятельность по воздействию на массовую аудиторию. Своевременность изучения функциональной специфики прецедентных единиц в медиатекстах англоязычного ареала продиктована усилением медийного дискурса как доминирующего ресурса влияния на социум и трансформации общественного сознания. Использование прецедентных знаков предоставляет авторам возможность компрессионного развертывания многоаспектных смысловых конструкций, что способствует усилению доказательного потенциала текста и установлению доверительной связи с читателем через общность культурных кодов. Объектом исследовательского внимания в представленной статье выступает проверка и системный анализ ключевых функций прецедентных высказываний в англоязычном информационном пространстве, а также установление их значимости для реализации прагмалингвистических и коммуникативных стратегий медиадискурса. В рамках работы анализируются закономерности функционирования указанных единиц в контексте их семантического сжатия, экспрессивного воздействия и широкого герменевтического потенциала. Теоретическая значимость рассмотрения этого вопроса состоит в расширении научной парадигмы относительно процессов интертекстуального взаимодействия в публицистике, в то время как прикладная значимость обусловлена перспективой внедрения результатов анализа в практику деконструкции медиатекстов, методику преподавания лингвистических дисциплин и профессиональную подготовку кадров в сфере филологии и массмедиа.

https://doi.org/10.48081/BGQF2019

2026

Выпуск 2

Мақалада қазақ тілінің қазіргі кезеңдегі ғылым тілі ретіндегі дағдарысқа ұшырауы қазақ орфографиясын кодификациялау қайшылықтары тұрғысынан қарастырылады. Ғылыми дискурста қазақ тілінің шектеулі қолданылу себептері тарихи, теориялық және әдіснамалық факторлармен байланыста зерделенеді. Ақымет Байтұрсынұлы қалыптастырған жазу теориясы, терминжасам қағидалары мен ғылыми стиль моделінің қазіргі тіл саясаты мен академиялық коммуникация үшін өзектілігін анықтау көзделеді. Қазақ тілінің ғылым тілі ретінде әлсіреуі тілдің ішкі әлеуетімен емес, ұлттық ғылыми модельден ауытқумен байланыстырылды. Бұл арадағы басты қиындықтардың бірі – қазақ орфографиясының тұрақсыздығы мен тілдік нормалардың бірізді болмауы. Сондай-ақ мақалада А.Байтұрсынұлының орфографиялық және терминологиялық тәжірибесі зерттеліп, қазіргі ғылыми тілдің қалыптасуы үшін маңызды әдіснамалық негіз ретінде бағаланады. Зерттеу нәтижесі көрсеткендей, Байтұрсынұлы қағидаларын жаңғырту ғылыми мәтіндерді жүйелеуге, терминологиялық бірізділікті сақтауға және қазақ тілінің ғылым тілі ретіндегі беделін арттыруға мүмкіндік береді. Бұл тәсіл ұлттық тілдің ғылыми әлеуетін күшейтудің практикалық және стратегиялық маңызды жолы болып табылады.

https://doi.org/10.48081/BGQF1986

2026

Выпуск 2

Мақалада классик қаламгер Хамза Есенжановтың “Ақ Жайық” роман-трилогиясындағы тарихи тұлғалардың көркемдік поэтикасы ғылыми тұрғыдан зерделенеді. Зерттеудің мақсаты – автордың роман-трилогиясына арқау болған тарихи кейіпкерлердің көркем бейнесін сомдау әдіс-тәсілдерін, олардың типологиялық ерекшеліктерін, тарихи шындық пен көркемдік шешімнің өзара сабақтастығын, тарихи кейіпкерлердің эпопеялық кеңістіктегі идеялық-композициялық, мәдени, функциялық қызметін жан-жақты саралау. Тұжырымдалған мақсатқа сәйкес зерттеу барысында тарихи прототиптер мен көркем тұлғаларды типологиялық тұрғыдан классификациялау, портреттік сипаттаулар мен мінездеме беру арқылы психологиялық портретін айшықтау және ішкі монолог, диалог, авторлық нарративтің көпқырлы тәсілдерін талдау міндеттері белгіленді. Сонымен қатар шығарманың эпикалық құрылымындағы тарихи және көркем элементтердің байланысы, кейіпкерлердің рөлі, оқиғалардың хронологиялық үйлесімі мен эмоциялық динамикасы, ұлттық идея мен рухани кодты насихаттау барысындағы рөлі пайымдалады. Х.Есенжановтың “Ақ Жайық” трилогиясындағы тарихи тұлғалар жүйесі, олардың поэтикасы ұлттық тарихи жадтың көркем репрезентациясы ретінде ерекше мәнге ие екені, олардың мінез-құлықтары, іс-әрекеттері оқырманға сол дәуірдің ащы ақиқаты мен күрделі динамикасын толық түсінуге мүмкіндік берудегі рөлін бүгінгі көзқарас тұрғысынан интерпретациялау зерттеу мақаланың өзектілігін көрсетеді. Зерттеу мақаланың ғылыми жаңалығы бірнеше бағытта көрініс табады. Біріншіден, тарихи тұлғалар тұтас көркем-идеялық жүйе ретінде қарастырылады. Екіншіден, тарихи прототип пен көркем бейненің өзара байланысы теориялық тұрғыдан жүйеленеді. Үшіншіден, тарихи тұлғалар поэтикасы, олардың идеялық функциялары бүгінгі жаңаша талаптар тұрғысынан интерпретацияланады. Төртіншіден, зерттеу жұмысында тарихи тұлғалардың ұлттық рух, тарихи жадты және әлеуметтік-психологиялық өзгерістерді бейнелеудегі рөлі айқындалады. Жұмыстың әдебиеттану бағытындағы зерттеулерде және ұлттық тарихи сананы қалыптастыруда әдістемелік құрал ретінде маңызды үлес қосатын практикалық мәні пайымдалады. Зерттеу мақаланың ғылыми тұжырымдары тарихи тұлғалардың роман құрылымындағы қызметін, рөлін авторлық ұстаныммен байланыстыра қарастыруға бағытталды. Сөз зергері Х. Есенжановтың тарихи кейіпкерлерді тек факт ретінде ғана емес, сол дәуірдің әлеуметтік және рухани болмысын бейнелейтін көркем образ деңгейінде сомдаған шығармашылық шеберлігіне баға берілді. Жұмыстың ғылыми нәтижелері мен тұжырымдарын “Қазақ әдебиеті”, “Әдебиет теориясы” пәндері мен әдебиеттану, тіл білімі, философия, мәдниеттану этнопедагогика салалары бойынша зерттеу жұмыстарында пайдалануға болады.

https://doi.org/10.48081/BGQF2020

2026

Выпуск 2

Мақала әлем әдебиетіндегі тағам мотивінің зерттелуіне арналған ғылыми еңбектерге шолу жасауға бағытталған. Зерттеу нысаны ретінде шетел әдебиетіндегі тағамның көркемдік, символдық және сюжеттік қызметін қарастыратын әдебиеттанулық еңбектер алынған. Мақала ғылыми шолу және әдебиеттанулық талдау тәсілдеріне негізделеді. Зерттеу барысында тағам мотивінің көркем мәтіндегі мағыналық жүктемесі, кейіпкерді сипаттаудағы, сюжет құрудағы және авторлық идеяны жеткізудегі қызметі туралы шетелдік зерттеулер қарастырылып, тақырыпты зерттеудің негізгі ғылыми бағыттары жүйеленеді. Атап айтқанда, Д. Харрис шығармаларындағы гастрономиялық мотивтерге қатысты зерттеулер, балалар әдебиетіндегі тағамның қызметін қарастырған W. R. Katz еңбектері, Н. В. Гоголь шығармаларындағы тағам символикасына арналған зерттеулер мен вахкикалық лексиканы мәдени-семиотикалық және лингвопоэтикалық тұрғыдан қарастырған Т. Г. Бочина, О. А. Димитриева еңбектері талданады. Осы негізде тағам мотивін зерттеудің негізгі теориялық қырлары анықталып, әлем әдебиетіндегі тағам бейнесінің көркемдік және семантикалық қызметі айқындалады. Зерттеу нәтижелері тағам мотивінің көркем мәтіндегі мағыналық және эстетикалық қызметін түсіндіруге мүмкіндік береді. Мақала әлем әдебиетіндегі тағам мотивін зерттеуге қатысты әдебиеттанулық көзқарастарды жүйелеумен қатар қазақ әдебиеттануында осы бағыттағы зерттеулердің теориялық негізін қалыптастыруға ықпал етеді және болашақ зерттеулер үшін әдіснамалық бағдар ұсынады.

https://doi.org/10.48081/BGQF1989

2026

Выпуск 2

This article discusses the effectiveness of the teaching method for enriching the English vocabulary based on the use of multimedia technologies. The purpose of the study is to determine the influence of multimedia on the acquisition of lexical skills by university students. The students who participated in the experiment were divided into two groups, one group was taught in traditional ways and the other group through multimedia means. The results of the study showed that Multimedia is significantly effective in memorizing vocabulary, contextual understanding, and increasing motivation. Multimedia methods contribute to a deeper assimilation of lexical units through visual-audial materials. The article discusses the possibilities of introducing the method into the process of teaching English in higher educational institutions. The role of multimedia methods in improving the effectiveness of teaching English has been the focus of attention of many researchers in recent years. Multimedia learning is a learning method that combines text, audio, video, graphics, and interactive elements that organize the perception of knowledge into multimodal.

https://doi.org/10.48081/BGQF2003

2026

Выпуск 2

This article analyzes the use of folklore traditions and motifs characteristics of folk oral literature in the formation of mythological images in the legacy of Mashhur Zhusup Kopeev. The study examines the ways in which these characters rise from traditional folklore types to the author's artistic level to reflect mythological imagery in the poet's heritage. The symbolic meaning of mythological images, their connection with national identity, and manifestations of ancient mythological consciousness are revealed. Attention is paid to the plot motifs in the writings of Mashhur Zhusup, which were developed according to Eastern folklore. The fact that the poet transforms these elements through his personal thoughts and style to create new artistic images is shown through examples from specific works. The analysis focuses on the sacral characteristics of the Baiterek and water (spring) images, as well as folkloric and mythological representations of the mythological characters Aidahar(dragon) and giant (dau), as found in the recorded text "The Ignorance of Two Kings" and in the authorial work "Mysterious Poem about contentment". The study provides a comprehensive analysis and identifies similarities in shared images and thematic motifs within the folklore of Eastern peoples. Mashhur Zhusup Kopeev's attitude toward folklore and its continuity with the oral tradition should be considered one of the most important problems of modern folklore studies. By focusing on the author's use of folklore elements within a mythological-symbolic system, this issue is considered a foundation for further research. Research in this direction allows for a deep understanding of the continuity between folklore tradition and the author's worldview.

https://doi.org/10.48081/BGQF2013

2026

Выпуск 2

Мақалада қазақ әдебиетіндегі экологиялық дискурс жан-жақты қарастырылған. Қазақ әдебиетінде адам мен табиғат арасындағы үйлесім өзекті тақырып ретінде көркем шығармадағы негізгі арна саналады. Мақаланың мақсаты – қазақ әдебиетіндегі экологиялық дискурстың берілуі, негізгі идеялық мәнді анықтау. Осыған сәйкес поэма, проза жанрындағы туындылар талданып, мазмұндық ерекшеліктері айқындалған. Ұлттық әдебиетімізде экологиялық дискурстың сомдалуы жанрға сәйкес түрлі сипатта көрінеді. Поэма жанрында адам мен табиғат арасындағы үйлесімдіктің бұзылуы эпикалық түрде беріледі. Проза жанрында экожүйенің сарқылған болмысы, экологиялық зардаптың салдары бейнеленген. Осылайша мақаланың құндылығы – қазақ әдебиетіндегі экологиялық дискурстың берілуіндегі авторлық интерпретацияны, ұлттық танымды айқындай түседі. Қазақ әдебиетінде экологиялық дискурс эпикалық баяндаудан бастап, мистикалық, фольклорлық мотивтер, постколониалды әдебиет, тақырыптық-мазмұндық арналар сынды аспектілерде көрініс табады. Дегенмен экологиялық дискурс арқылы анықталған экологиялық апаттар ұлттық, философиялық таныммен астасып дербес поэтикалық туындылардың қатарын толықтырды. Экологиялық қасіреттің қазақ әдебиетінде берілуі авторлық интерпретациямен анықталатын көркемдік шешіммен жүзеге асқан. Осыған сәйкес зерттеу нәтижесінде экологиялық дискурс қазақ әдебиетінде ұлттық трагедия деңгейінде терең философиялық мәнге ие екенін анықтаймыз.

https://doi.org/10.48081/BGQF1996

2026

Выпуск 2