Мақала Шәкәрімнің шығыс классигі, сопылық поэзия өкілі Қожа Хафизден жасаған аудармаларын талдауға арналған. Сонымен қатар аударма құбылысының мәдениаралық коммуникациядағы рөлі мен ұлт мәдениетін өзге халықтарға танытудағы маңызы Шығыс классиктерінің мұраларын аудару контексінде пайымдалады. Зерттеу барысында синхрониялық, диахрониялық, тарихи-салыстырмалы тәсілдер тиімді қолданылып, қойылған ғылыми міндеттер толық жүзеге асырылды. Жұмыста Шәкәрімнің аудармашылық шеберлігшінің ерекшеліктері зерттеледі. Мақалада Абай мен Шәкәрім шығармаларындағы діни лексиканың қолданысына ерекше назар аударылып, сопылық поэзиядағы діни ұғымдардың көрінісі аталған ақындардың туындылары негізінде тілдік тұрғыдан талданады. Сонымен бірге сопылық поэзия тілінің қазақ тіл білімінде көбіне тек діни лексика ретінде ғана қарастырылып келгені атап өтіліп, бұл мәселеде арнайы зерттеулердің жеткіліксіздігі көрсетіледі. Авторлар тілдік-стильдік талдау жасау арқылы ақындар шығармаларындағы жекелеген сөздер мен сөз тіркестерінің семантикасын ашуға ұмтылған. Мақалада Шәкәрімнің Хафизден аударма жасаудағы ерекшеліктері, сондай-ақ оның, яғни дала ақынының шығармашылық үдерісінде кітаби және шағатай тілдерінің атқарған қызметі қарастырылады. Зерттеу нәтижесінде аталған тілдік қабаттардың ықпалы, сондай-ақ ауызша тіл мен қалыптасу үстіндегі жазба тілдің тоғысында қалыптасқан Шәкәрім тілінің түсініктілік сипаты айқындалады.

https://doi.org/10.48081/BGQF1992

2026

Выпуск 2

Amid globalization and the dynamic interplay of diverse cultures, the younger generation is compelled to reevaluate their sense of ethnic identity. Language emerges as a pivotal factor in this process, functioning as a medium for articulating cultural values and conveying symbolic meanings. In this context, the concept of "tary" holds particular significance, as it is deeply rooted in the ethnolinguistic traditions of Kazakh culture. The article is devoted to the study of the "tary" as an important element of the ethnic identity of the Kazakh people, exploring their linguistic representation in the perception of modern youth. As part of the national cuisine, ‘tary’ contains a deep ethnic code reflecting traditions and cultural values. The paper examines the concept of "tary" through a linguistic prism, analyzing its impact on the formation of ethnic and cultural identity of young people. This article analyzes the concept of "tary" through the prism of language and defines the role of youth in the formation of ethno-cultural consciousness through an associative survey.

https://doi.org/10.48081/BGQF1976

2026

Выпуск 2

Данная статья представляет анализ интенциональной структуры побудительных высказываний, сосредоточиваясь на их семантических и прагматических аспектах. Исследование обращает внимание на основные типы интенциональных значений, включая основное побуждение, эмоциональные и межличностные аспекты, а также разнообразные коммуникативные приемы. В последние годы лингвисты уделяют значительное внимание изучению речевых тактик, акцентируя значение интенциональности и структуры интенциональных проявлений в речевых произведениях. Хотя термин «интенция» преимущественно ассоциируется с теорией речевых актов, он интегрирован в терминологическую систему, описывающую иллокутивные функции языковых единиц. Применение методов лингвистического и прагматического анализа позволяет раскрыть многообразие стратегий, используемых говорящим для реализации своих намерений, и оценить их влияние на эффективность коммуникации. В этом контексте семантика и прагматика играют ключевую роль, обеспечивая глубокое понимание интенциональной природы речевых воздействий и их эффективной реализации в коммуникативной ситуации. Исследование подчеркивает важность учета интенциональных характеристик при анализе коммуникативного намерения и формировании речевой стратегии. Этот анализ может способствовать более эффективному взаимодействию в различных коммуникативных контекстах. Содержание статьи акцентирует внимание на ключевых моментах, таких как выявление разнообразных стратегий общения, роль эмоциональной окраски в побудительных высказываниях и значимость семантики и прагматики для эффективного взаимодействия.

https://doi.org/10.48081/BGQF1983

2026

Выпуск 2

В условиях современной глобализации, где межкультурные контакты играют ключевую роль, многоязычная образовательная среда приобретает все большее распространение. Социальные аспекты речевой коммуникации в таких условиях включают в себя межличностное взаимодействие, формирование межкультурного понимания и развитие навыков эффективного общения на иностранных языках. Коммуникация между представителями различных языковых групп может сопровождаться трудностями, связанными с взаимопониманием, что обуславливает необходимость специальной подготовки и учета социальных факторов. На сегодняшний день существует значительное количество научных исследований, посвященных изучению социальной составляющей речевой коммуникации в многоязычных образовательных средах. Настоящее исследование направлено на анализ влияния социальных факторов на процессы речевой коммуникации в условиях многоязычного образования. Его практическая значимость заключается в том, что полученные результаты могут быть использованы при разработке образовательных стратегий и программ, ориентированных на создание благоприятной и стимулирующей образовательной среды для студентов, представляющих разные культурные и языковые сообщества. Выводы данного исследования также могут способствовать разработке эффективных методов и подходов к управлению многоязычными образовательными пространствами с учетом социокультурных особенностей их участников.

https://doi.org/10.48081/BGQF1975

2026

Выпуск 2

Мақалада қазіргі прозадағы маңызды тенденциялардың бірі – интермедия туралы дәйектер келтіріледі. Интермедиялық құбылыс бір өнердің бойынан, біздің жағдайымызда, әдеби мәтіндердің ішінен өзге өнер түрлерінің өзіне тән ерекшелігін көрсетуі ретінде пайымдалып, сонымен бірге көркем мәтінді ұйымдастыру принциптерінің күрделенуінің нәтижесі ретінде пайда болғаны зерделенеді. Интермедиалдылық, бір жағынан, көркем мәтінді ұйымдастырудың ерекше тәсілі ретінде, екінші жағынан, жеке көркем шығарманы және жалпы көркем мәдениет тілін талдаудың арнайы әдістемесі ретінде анықталады. Әрине, мұндай әдістеме пәнаралық зерттеу принциптеріне сүйенеді. Отандық әдебиеттануда "өнердің өзара әрекеттестігі" терминінің орнына интермедиалдылық ұғымы кеңінен қолданылады, бұл түрлі өнер түрлерінің бейнесіне негізделген шығармалардағы мәтінішілік байланыстардың ерекше түрлерін анықтауға көмектеседі. Интермедия сияқты күрделі және көп қырлы құбылысты зерттеу үшін бұл терминнің нені білдіретінін анықтау маңызды. Зерттеушілер бұл тұжырымдаманың әртүрлі түсіндірмелерін ұсынады, бірақ олардың көпшілігі интермедиалдылықты процесс ретінде қабылдауға бейім өнер арасындағы диалог ретінде қарастырады. Қазіргі әдебиеттегі интермедиялық процестердің жандануы мәдени парадигманың кезекті өзгеруімен байланысты және әдеби центризмнен бас тарта отырып, өнер центризміне алып келді. Соңғы ғылыми зерттеулерді ескере отырып, интермедиалдылықтың біртұтас көркем тұтас жүйеде әр түрлі өнер тілдерінің өзара әрекеттесуіне негізделген көркем шығармадағы қатынастардың ерекше түрі, басқаша айтқанда, көркем шығармада өнердің басқа түрі (кино, кескіндеме, сәулет және т.б.) туралы ақпаратты қамтитын бейнелі құрылымдардың болуын бағамдайды.

https://doi.org/10.48081/BGQF2006

2026

Выпуск 2

Көне түркі жазба әдеби мұралары «Қорқыт ата кітабы», «Оғыз-наме», «Шыңғыснама» туралы көне миф, аңыз-әңгімелердегі діни мифологиялық көріністерге талдау жасайды. Түркі ескерткіштеріндегі ғажайып туу мотивін зерттеу мәселелері фольклортанушылармен қатар, дін тарихын зерттеуші ғалымдар мен этнографтардың назарын аударған өзекті мәселенің бірі деп қараған жөн. Бұл мақалада ежелгі оғыз және түркі тайпаларының таралуы, олардың дүниеге келуі туралы мифтерге тән тотемдік наным-сенімдер мен фольклорлық мифтердің сипатталуы сөз болады. Мотивтердің шығу тегі халықтың ертедегі дүниетанымымен, әдет-ғұрыптарымен тығыз байланысты қарастырылады. Мақалада «Шыңғыснама», «Оғызнама», «Қорқыт ата», «Манас» эпостарында да саралап, кейіпкердің ерекше тұлғасын өзгелерден айрықша даралай көрсету мақсатында пайдаланылатын көркем тәсіл қызметін ашу қарастырылған. Оғыз, Шыңғыс хан, Қорқыт кейіпкерлердің дүниеге келуі туралы мифтер мен аңыздарға талдау жасалынады. Аңыз әңгіме, шежіредегі ғажайып туу мотивін зерттеу үшін нысанаға оғыз, түркі-монғол тайпаларының шыққан тегі туралы шежірелер және Оғыз, Қорқыт, Шыңғыс хан туралы аңыздардағы ғажайып туу сарындары алынып отыр. Қазақ халқының эпикалық мұраларындағы ғажайып тууға байланысты эпизодтардың көпшілігі берісі түркі, арысы әлем халықтары фольклорлық туындыларында да кездесетіні дәлелденеді. Түркі ескерткіштеріндегі фольклорлық мотивтер әдебиет саласының өзекті мәселелерінің біріне жатады.

https://doi.org/10.48081/BGQF2009

2026

Выпуск 2

The article presents a corpus-based comparative analysis of the institutional identity of prominent universities in the USA and China, as constructed in the language of mission and vision statements. The research examines the mission and vision texts of 15 American and 15 Chinese universities ranked among the top 300 in the QS World University Rankings 2025. The methodology includes keyword analysis, focusing on statistically significant terms within the corpus, as well as their collocations and contexts. The study was performed using the Sketch Engine corpus manager. The analysis discerned lexical dominants that correlate with the qualitative characteristics and value priorities of the university identities. The comparative analysis revealed similarities and differences in the representation of institutional identity. The findings indicate that American university missions and visions emphasize community building, civic engagement, diversity, and inclusion. In contrast, Chinese university mission and vision statements prioritize global recognition, innovation, and national progress. The study confirms that university identity evolves in response to sociocultural and political trends. The results provide a foundation for further exploration of linguistic mechanisms that shape university reputation and for developing strategies to enhance the successful positioning of Kazakhstani universities in the context of global educational competition.

https://doi.org/10.48081/BGQF2015

2026

Выпуск 2

Социокультурная идентичность является одной из важнейших составляющих личности каждого индивида, которая формируется под влиянием различных факторов, таких как национальность, религия, язык и многие другие. В многонациональном Казахстане социокультурная идентичность формируется на «перекрестке» мировоззрений представителей свыше 124 национальностей и основных религиозных конфессий, и соответственно – носителей различных языков и культур. Кроме того, сосуществование в общем для всех граждан казахстанском социуме, шкала принятых в обществе социальных норм и морально-этических ценностей также оказывают существенное влияние на формирование социокультурной идентичности. Язык прессы становится инструментом передачи информации, а также отражением ценностей, норм и образа жизни определенного сообщества или нации. В связи с этим целью данной статьи является репрезентация социокультурной идентичности представителей казахстанского поликультурного общества, в связи с чем анализируются способы и средства языковой объективации данного феномена в языке масс-медиа. Результаты SEO-анализа и социологического опроса позволяют определить этническую и социальную принадлежность респондентов, их мировосприятие и умение интегрироваться с представителями других культур, соответственно подтверждают достоверность и обоснованность полученных авторами результатов.

https://doi.org/10.48081/BGQF1995

2026

Выпуск 2

Бұл мақаланың мақсаты – америкалық жазушы Джон Дос Пассостың «Манхэттен өткелі» романындағы көркем бейнеленуін талдау. Мақала авторларының негізгі назары қала локациясы мен шекарасы, заттық әлем мен тарихи дәуір рухы, қаланың атмосферасы мен қала өмірінің ырғағы, түстер мен дыбыстар палитрасы сияқты құбылыстарға аударылады. Мақалада Дж. Дос Пассос қолданған бейнелеу құралдарының әлеуметтік-тарихи контекске байланысты жүйелілігі негізделеді. Жүргізілген талдау жазушының заманауи қаланың бейнесін жеткізетін баяндау тілін таңдаудағы жаңашылдық ерекшелігін анықтауға мүмкіндік береді. Әдебиетке қысқаша шолу америкалық модернист жазушының романындағы қала бейнесінің қазіргі ағылшын тіліндегі әдебиеттануда қаншалықты зерттелгенін анықтайды. Мақала мазмұны модернистік мәтін поэтикасының ерекшелігі мәселесін көтеріп, модернистік жазудың жаңашылдық сипаты мәселесін өзектендіреді. Мақалада жүргізілген талдау Дж. Дос Пассостың қалалық кеңістікті көркем бейнелеудегі жаңашылдығының мәнін анықтауға мүмкіндік береді. Атап айтқанда, үлкен, көпұлтты және сан алуан заманауи мегаполисте өмір сүретін адамдардың жаңа өмірлік кеңістігінің келбеті мен ырғағын жеткізетін бейнелеу тілін іздеу мәселесі қарастырылады. Кеңістік концептісін талдау адамдардың өмірі, олардың дүниетанымы қала кеңістігі, атмосферасы және ырғағымен анықталатыны туралы қорытынды жасауға мүмкіндік береді.

https://doi.org/10.48081/BGQF1998

2026

Выпуск 2

Der Beitrag hat zum Ziel, das Problem der Androgynität eines künstlerischen Textes als literarisches Phänomen theoretisch zu fassen. Dazu werden philosophische, anthropologische, literarische und axiologische Aspekte der Androgynie als literarischem Phänomen in ihren historischen und kulturellen Kontexten betrachtet. Besonderes Augenmerk wird auf die Einbettung des Begriffs der Androgynität in den begrifflichen Rahmen der Literaturwissenschaft gelegt, indem die Implementierung der ‚natürlichen‘ geschlechtlichen Selbstwahrnehmung eines Autors oder einer Autorin in den Text als ‚Verfremdung‘ und ‚Identifikation‘ verstanden wird. Untersuchungen zum Phänomen der Androgynität lassen sich daher mit literaturwissenschaftlichen Analysen und Interpretationen einzelner Werke verbinden. In Anlehnung an das Modell der drei Beschreibungsdimensionen von Holger Kuße (Kulturwissenschaftliche Linguistik 2012, 2022) wird Androgynität im Schnittpunkt von Autorenpersönlichkeit, historischem Kontext des Textes und diskursiv entwickelten Idealen betrachtet. Das schließt narratologische Analysen ebenso ein wie soziokulturelle Untersuchungen. Besonderes Augenmerk wird im Beitrag jedoch auf das Ideal des Androgynen in seiner Geschichte gelegt. Wesentliche Texte von Platon bis zum 20. Jahrhundert werden systematisiert. Die Ergebnisse können in Lektürekursen zur Literaturtheorie und Textinterpretation, zur Weltliteratur (antike Literatur – Weltliteratur bis zum XXI. Jahrhundert) verwendet werden.

https://doi.org/10.48081/BGQF2016

2026

Выпуск 2