Статья посвящена анализу влияния невербальных средств коммуникации на понимание речи. Интерпретация понимается нами как результат субъективной репрезентации мира. Методология исследования включает применение интерпретативного подхода к анализу речевого поведения коммуникантов, наблюдения, сопоставления. Результаты исследования: интерпретация связана как с языковыми фактоpами, так и со способностью говорящих делать заключения о действительном намеpении коммуниканта. Понимание речи опpеделяется не только восприятием слов собеседника, но и со способностью давать оценку невеpбальным средствам общения. Однако и пpи стpемлении к пониманию адекватная интеpпpетация может быть неуспешной, т.к. невозможно учесть все внеконтекстные пpесуппозиции. Могут иметь место несовпадения в воспpиятии ситуации, pазличия в интенциях и коммуникативных установках всех участников речевого взаимодействия. Это пpиводит или к полному отсутствию коммуникативного эффекта и отказу совеpшить действие, или же к отодвиганию по вpемени выполнения тpебуемого говорящим действия. Живое pечевое поведение включает в себя и экстpалингвистические фактоpы, оказывающие влияние на интеpпpетацию. Комплексный анализ веpбального и невеpбального офоpмления pечи, понимание пpесуппозиций pечевого общения могут содействовать адекватной интеpпpетации речи говоpящих.

https://doi.org/10.48081/ZMDC9484

2025

Выпуск 2

В данной статье представлены результаты исследования религиозного медиадискурса Казахстана. Медиасфера привлекает все большее вимание исследователей, так как именно в рамках ее изучения возможно боллее полно рассмотреть важные теоретические аспекты дискурса. здесь возможно проследить процесс порождения дискурса психосоциального феномена. Публицистика представляют собой материалы естественного языка. При создании данных текстов возможно изучение языкового материала с учетом социальных и индивидуальных особенностей носителей языка. Исследование проведено с целью поиска взаимосвязи между типами языковой личности авторов газетных статей и блогов - продуциентов дискурсивных практик и целями речевого воздействия. При этом особое внимание уделяется особенностям религиозного дискурса, который наблюдается в условиях десекуляризации. Изучение в данном аспекте позволяет рассматривать как лингвистические факторы, влияющие на его протекание. Эти возможности заключены в синтезе собственно лингвистических приемов и достижений смежных областей научного познания. Процессы, наблюдаемые в медиасфере, позволяют сделать вывод о том, что дискурсивные практики религиозного дискурса представлены довольно активно. При этом блогосфера в отличие от официальной прессы позволяет авторам более открыто и свободно проявлять свою позицию в рамках очерченного дискурса.

https://doi.org/10.48081/NPEI9381

2025

Выпуск 2

In modern national literary studies, Alash studies are becoming a fundamental branch. It is divided into chapters such as Akhmet studies, Magzhan studies, Zhusupbek studies, etc and is rapidly developing as separate teachings. This study examines research works to scientifically distinguish the contributions of T. Kakishuly to Alash studies. It evaluates the scholarly innovation and importance of the author, acknowledged as an Alash expert, in examining the lives and destinies of Alash leaders in relation to contemporary circumstances. The conclusions of the scientist about the important articles of the Alash intelligentsia in the history of Kazakh literary criticism and the formation of critical genres were evaluated. The research works written by the scientist, who was one of the first to actively engage in the return of Alash figures to national spirituality, also his articles, which made a great contribution to the study of their literary and scientific heritage, are examined. In a comprehensive study of the topic of Alash studies, it is clearly proved that T. Kakishuly was able to show a high example of collecting and summarizing information, analyzing and forecasting, and using archival data in differentiating their literary and scientific heritage. The purpose of the article is to determine the success and importance of the scientist's works related to Alash studies in National Literary Studies and to draw scientific conclusions from the point of view of today's growing requirements for the personality of the researcher. When writing the article, the comparative research method of comparativism was guided Additionally, a combination of empirical techniques (such as literary analysis and prediction) and theoretical research methods (including analysis and formulation) were used to provide scientific support for the main concepts presented.

https://doi.org/10.48081/HQCF3832

2025

Выпуск 2

Бұл мақалада ХХ ғ. Ұлы Отан соғысында батырлығымен әлемге аты шыққан жауынгер-жазушы Б.Момышұлының тұлғалық тілдік табиғаты зерттеледі.Адамзаттың санасы мен жанын аласапыран еткен қырғын соғыстағы жеке адам мен адамзаттың жауыздыққа қарсы тұрар тұлғасын қалыптастыратын тілдік концептілер қарастырылады.Адамның сан қилы жағдайда өзінің адамшылығын сақтауын, Отанын сатпау, Туған жерін қадірлеу, Ар-ұят, намыс пен парыз, борыш пен міндет мәселесі кеңінен қозғалады.Соғыс аренасы өз алдына бөлек дүние, ондағы заң мен әрекет өзгеше екендігі айтылады. Ұлы Отан соғысынан соң Батырдың шынайы дүниені өз саналық дүниетанымынан өткізіп, әлемнің бейнесіне тілдік тұрғыдан қарап, оған баға беруі, адамдармен қарым-қатынасы, майдандас достарымен пікірлесуі үлкен жауапкершілікті арқалатады.Өз ойынан туған «батырлық» туралы ойдың өшпеуі үшін ұрпағына мирас етпек ойы сөз болады. Б.Момышұлының соғыстағы ерлігі жаһанға таралып, кейін соғыс аяқталған соң, әскери академияны бітіріп, қызметке орналасарда әділетсіздіктер болғаны мәлім. Тіпті соғыста теңдессіз ерлік көрсетсе де, Совет Одағының Батыры атағының берілмеуі де баршамызға аян.Осындай қиындықтарды басынан өткерген адамның ой-тұжырымы сарапталады. Өзінің «Батыр» екендігін өзі мойындамаса да, халқы берген. Сондықтан Батыр өзін «Мен Халықаралық Батырмын» деп бағалаған. Б.Момышұлы кешегі жауынгер, тіпті жауынгер баласына деген құрметін еш жоғалтпаған. Зерттеу нәтижесінде Б.Момышұлының күрделі, терең, халықтың бүкіл ар-намысынан жаралған адал ұлы екендігіне көз жеткіземіз.Батырдың шығармаларынан «батырлық» концептісін тауып, оған концептуалды, дефинициялық, тарихи-этимологиялық талдаулар жасаймыз.

https://doi.org/10.48081/LFTV8646

2025

Выпуск 2

Қазақ әдебиетіндігі әр шығарма өзінше ырғақпен келеді. Әр заманның лебі мен сазын алып. Қаламгер туындысы қоғаммен тығыз байланыста, құрдас, кіндіктес болып келеді. Осындай сөзшілердің ішінде күбірі бөлек күнгейшіл жан Зейнолла Сәнік екені анық. Қазақ әдебиетіндегі әр толқын жіктеліп бөлініп, сараланып жатқанда шет жайлап жүріп келіп асылын сыртқа шашпай ортақ Отанға жеткізген әр өнерші менің білуімде жалынға қанатын күйдірмей жеткізген жанкешті. Әр осы жошындас қаламгер қиындығы мен қилы тағдырының арасында елге аңсап жеткен жан сөзін өмір мен өлімнің арасында безбендеп жеткізген шын ұлт асылдары. Олар өздері ғана аман жеткен жоқ, ұлт сөзінің шырағын сөндірмей боран ішіндегі қоламта отты қымтап орап, үрлеп жағып жеткен үмітті жолаушыдай ел қазынасы асыл сөзді жеткізді. Соның соқталы өкілі Зейнолла Сәнік. Зейнолла Сәнік өз шығармаларында қоғамның қасіретін, адам тағдырын терең түсініп, адам жанындағы ең нәзік сезімдер мен өмірдің мәнін ашты. Қалдырған асыл қазынасы ұлт сөзінің шырағын жандандырады. Біз аталған мақаламызда Зейнолла Сәніктің прозалық шығармаларын қарастыруды жөн деп білдік.

https://doi.org/10.48081/YMWM9383

2025

Выпуск 2

Мақалада қазақ жазуы тарихында Үкімет тарапынан ресми қабылданған емле ережелері туралы ақпарат беріліп, қазіргі жазу нормасындағы өзгерістер мен ерекшеліктер туралы талданған. Ортологиялық құралдарды жетілдірудің ғылыми-теориялық негіздерін айқындау үшін бұқаралық ақпарат құралдарынан жинақталған эмпирикалық материалдар мен жоғары оқу орындары студенттерінен алынған диктант мәтіндеріне жасалған сараптама қорытындысы негізінде қазіргі жазба коммуникациядағы қиындықтар анықталған. Талдау барысында бір сөздің әртүрлі нұсқада таңбаланып жүру себептері қарастырылып, орфографиялық ережелерден ауытқып жазылып жүрген лексикалық бірліктер тізімі анықталды. Қазіргі жазармандар тарапынан кетіп жатқан қате түрлері айқындалып, оны шешудің жолдары ұсынылды. Орфографиялық сөздікте берілмеген, кейінгі кезде пайда болған тілдік қолданыстарды жазудағы әртүрлілік, оларды кодификациялау жолдары талданды. Жазу – тілдік жүйесі мен құрылымы бар, әдеби тіл тұрғысынан орныққан тілдердің басты әрі негізгі құралы. Жазуда бірізділік сақталмаса, ол жазармандарды жазба коммуникацияда қиындықтарға ұшыратады. Сондықтан қоғам ортологиялық құралдарды басшылыққа алып, емле ережелеріне бағынып жүруі шарт. Мақаладағы зерттеу нәтижелері мен авторлар тарапынан жасалған ұсыныстар алда шығатын ортологиялық құралдарды жетілдіру ісіне белгілі бір деңгейде үлес қоса алады.

https://doi.org/10.48081/TRRQ6011

2025

Выпуск 2

The paper examines American political realia, describes five possible ways of their translation into Russian, and demonstrates that the techniques of translating realia are closely intertwined. The purpose of the paper is to analyze Americanisms typical of political discourse, study their typology; identify translation techniques, and determine the role of techniques’ combination in improving translation quality. The relevance of the study lies in the fact that realia, as one of the most complex lexical units of any language, permeate political discourse; and therefore, to create an adequate translation of American political materials, a strong theoretical foundation regarding Americanisms is necessary. Sector 1 of the article provides various definitions of the word "realia" and puts forward three main problems of translating realia. Descriptive, comparative, and definitional analysis methods were used. In the sector 2 of the article, the peculiarities of the language of political discourse were formulated, and examples for each of the eleven categories of political Americanisms were provided. Component analysis and contextual analysis methods were applied. In the final sector, the author compiled a table with all the political Americanisms covered in the course of the study, their rendering into Russian, and the names of the translation techniques used, thereby proving that the combination of techniques often best conveys the national and historical color of realia. The research results can be used for an in-depth study of American political realia by translators of political texts.

https://doi.org/10.48081/CYVL4584

2025

Выпуск 2

This article explores the transformation of the urban toponymic landscape in Kazakhstan, focusing on the cultural-historical significance and linguistic preferences in the naming and renaming of streets and urban objects. Based on survey data, the study examines public attitudes toward toponymic changes, their practical implications, and their role in preserving cultural heritage. The findings highlight the complexity of urban toponymy as a reflection of historical narratives, identity, and language policy. The study concludes that further research is needed to encompass perspectives from various cities and to analyze the broader connections between language planning and toponymic policy. Additionally, the research underscores the importance of balancing historical continuity with modern urban development, as renaming practices often evoke strong societal reactions. The study contributes to the ongoing discourse on language policy and national identity in Kazakhstan, emphasizing the need for inclusive decision-making processes that consider both historical legacy and contemporary linguistic realities.

https://doi.org/10.48081/PTEM3531

2025

Выпуск 2

This study investigates podcasts on the topic of "Neurotechnologies" to develop a frame model that organizes key directions and concepts within this field. Both quantitative and qualitative methods were used for the analysis, including discourse analysis, content analysis, and the KWIC method using the "AntConc" software. As a result of the study, the frame was presented by four subframes: cognitive technologies, bioengineering and neurointerfaces, neurotechnologies in education, and phygital interfaces ("phygital" integration of the physical and digital worlds), which are subdivided into slots and subslots. The novelty of this research lies in the fact that it proposes, for the first time, a frame model of neurotechnologies within the lexicographical aspect. Previously, similar models were applied in other fields; however, their adaptation to lexicographic purposes has not been previously developed. The analyzed podcasts demonstrate colloquial speech, incorporating English loanwoards, borrowings, abbreviations, and everyday life examples, making the content accessible to a broad audience. Ethical aspects related to their impact on society, health, and education are also explored. This study will be valuable to both experts and the general public interested in modern technologies and their applications. The findings highlights the need for further research by including more podcasts to enable a deeper and more comprehensive analysis of the discussed topics.

https://doi.org/10.48081/IKOB6733

2025

Выпуск 2

Мақалада адам мен табиғат байланысы қарастырылған. ХХІ ғасырдағы жалпыадамзаттық құндылықтардың бірі – көркем прозадағы экологиялық мәселелер. Мақалада контент-талдау, интертекстуалдық талдау, интерпретациялық талдау әдістері қолданылып, экологиялық мәселелердің ұлттық деңгейдегі маңызы қазақ және жапон әдебиеті үлгісінде анықталған. Экологиялық мәселелердің берілуі – қазақ прозасындағы көркемдік интерпретацияның нәтижесі. Қазақ прозасында «ұлт трагедиясы» ретінде танылатын «Семей сынақ полигоны» тақырыбын қарастыру екі кезеңде жүзеге асырылды. Нәтижесінде екі кезеңдегі көркемдік, эстетикалық талаптар, символдық мән айқындалды. Көркем шығармада экологиялық апаттардың сомдалуы бүгінгі әлем әдебиетіндегі тенденциямен байланысты. Ұлттық әдеби үдерісте «Семей сынақ алаңын» «ұлт трагедиясы» ретінде танылуы қазақ прозасындағы экологиялық мәселелердің берілу ерекшелігін зерттеуді қажет етеді. Осыған сәйкес зерттеуімізде қазақ прозасындағы экологиялық мәселелердің тақырыптық арнасы, идеялық ерекшеліктері анықталған. «Семей сынақ алаңы» көркем шығармада сомдалуы «экосын» термині аясында қарастырылды. Әдебиеттегі экологиялық апаттардың сомдалуын зерттейтін жаңа сала бүгінгі күні қарқынды дамуда. Қазақ және жапон әдебиетін салыстыру экологиялық мәселелердің бүкіл әлемдік маңызға ие екенін көрсетеді. Адам мен табиғат байланысын талдауда экологиялық апаттардың зардабы ұлттық, бүкіл әлемдік деңгейде қарастырылады.

https://doi.org/10.48081/UNFQ9326

2025

Выпуск 2